Mấy tháng qua, khi việc tìm đối tượng khách hàng phù hợp để cho vay là rất khó khăn, trong khi tiền gửi từ khu vực dân cư vẫn tăng đều, các ngân hàng thương mại buộc phải xem những cuộc đấu thầu trái phiếu chính phủ là một kênh đầu tư, thay vì chỉ tham gia như một nghĩa vụ và xem trái phiếu chính phủ là một nguồn dự trữ thanh khoản. Vì vậy mà chưa khi nào việc hoàn thành chỉ tiêu của Kho bạc Nhà nước lại dễ dàng đến thế. Theo đó, mới hết quý I, lượng trái phiếu chính phủ được bán ra đã lên đến 65,5 ngàn tỉ đồng, chiếm 33,6% kế hoạch của cả năm nay. Trong đó, riêng tháng 3 đã đấu thầu thành công 34.150 tỉ đồng trái phiếu chính phủ với lãi suất 7,84 – 9,8%/năm. Không chỉ đạt và vượt chỉ tiêu về số lượng, mà “chất lượng” của việc bán trái phiếu chính phủ cũng rất tốt. Do khối lượng dự thầu luôn cao hơn khối lượng đấu thầu, có khi đến hơn năm lần, và tỷ lệ trúng thầu thường xuyên là 100%, nên lãi suất trái phiếu chính phủ có xu hướng giảm, tính đến hết quý I đã giảm 50 đến 100 điểm cơ bản so với cuối năm ngoái, nghĩa là Nhà nước được lợi.
Không chỉ thu hút các tổ chức tín dụng tham gia đấu thầu trên thị trường sơ cấp, trái phiếu chính phủ do có tính thanh khoản cao trên thị trường thứ cấp nên ngày càng thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Một lượng vốn không nhỏ từ khối ngoại và một số quỹ đầu tư trái phiếu mới thành lập thời gian qua đã đổ vào trái phiếu chính phủ.Cầu tăng khiến cho lãi suất của trái phiếu chính phủ ngày càng giảm và hiện đã giảm đến mức thấp nhất, có kỳ hạn không giảm nữa.
Tháng 4, trên thị trường thứ cấp, lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn ba năm chỉ giảm không đáng kể so với tháng 3, lãi suất các kỳ hạn một năm, năm năm và mười năm đà giảm cũng chựng lại. Trên thị trường sơ cấp, nhu cầu mua trái phiếu chính phủ cũng giảm và tỷ lệ trúng thầu chỉ còn đạt 58,7%, do lãi suất đã giảm đến mức khó thể hấp dẫn dòng tiền từ các ngân hàng thương mại. Thêm vào đó, tốc độ tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống cũng có dấu hiệu được cải thiện. Nếu trong tháng 1, tăng trưởng tín dụng âm 1,23%, tháng 2 âm 0,28% thì đến tháng 3 đã dương, đạt 0,1%. Bên cạnh việc lãi suất trái phiếu chính phủ giảm nên không còn hấp dẫn được nguồn tiền “nhàn rỗi” của các ngân hàng thương mại, thì đầu ra tín dụng cũng đang có những dấu hiệu tích cực. Đó cũng là điều hợp lý vì lợi nhuận từ hoạt động cho vay luôn chiếm khoảng 70 – 80% tổng lợi nhuận của các ngân hàng, nên các ngân hàng thương mại luôn phải nỗ lực tìm đầu ra cho đồng vốn.
Dù vậy, với việc Chính phủ có nhiều chính sách ưu đãi để khuyến khích đầu tư vào trái phiếu, có thể tin rằng đây sẽ là một nguồn thu quan trọng góp phần đảm bảo chi tiêu công của Chính phủ và cân đối ngân sách trong tương lai. Bộ Tài chính cũng đã triển khai đề án “Tái cơ cấu hàng hóa trên thị trường trái phiếu chính phủ” và cam kết sẽ thực hiện chính sách thuế, phí ưu đãi để khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư cá nhân tham gia vào thị trường trái phiếu. Nếu mọi việc diễn tiến tốt đẹp, đây sẽ là một nguồn chứng khoán tốt cung cấp cho thị trường, giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư cho các nhà đầu tư trên thị trường tài chính – tiền tệ.
Minh Hằng
