Nếu như đang đảm trách việc điều hành chi nhánh một tập đoàn lớn của phương Tây ở Nhật, nhưng mắc sai sót hoặc vướng chuyện tai tiếng, thì phải làm sao? Họp báo ư? Biện minh, chối bỏ mọi trách nhiệm? Tốt hơn hết là cúi rạp người trước ống kính truyền thông.
Đó là trường hợp của Sarah Casanova, người Canada, điều hành chuỗi cửa hàng Mc Donald’s ở Nhật, đã phục vụ khoai tây chiên cho khách trong đó có lẫn răng người.
Hoàn toàn không đơn giản mà phải tuân theo đúng nghi thức và quy tắc nhận và xin lỗi. Nguyên tắc đầu tiên là vận y phục sẫm màu. Nét mặt ảm đạm, ủ rũ, thể hiện thực tâm hối lỗi và xin tha thứ. Thứ hai, cúi rạp người tới mức có thể nhất – góc vuông. Thứ ba, xin hạ lương có thời hạn, không nhận tiền thưởng cuối năm. Giám đốc nhà máy sản xuất phụ tùng xe hơi Takata xin hạ một nửa lương trong mấy tháng, vì để túi khí mắc lỗi, gây tử vong cho người trên xe. Thứ tư và thứ năm – hứa hẹn những thay đổi để không tái phạm, và sau hết, nếu sự việc quá ư trầm trọng, xin từ chức.
Nhà phân tích độc lập Jun Okumura coi việc cúi rạp mình nhận lỗi cùng những nghi thức, quy tắc nghiêm ngặt là một phần văn hóa Nhật Bản. Ở Nhật có đến chục cách xin lỗi. Riêng cách xin lỗi cúi rạp người phải được tổ chức nghiêm chỉnh như một nghi thức chính thức, công khai.
Lê Lànhtheo Le Parisien (DNSGCT)
