Bò một nắng đậm đà hương vị núi rừng Tây Nguyên là món đặc sản của huyện Krông Pa (Gia Lai), đã có thương hiệu từ lâu và là một trong những niềm tự hào của người dân địa phương nơi đây.
Gọi là “bò một nắng” vì món ăn này được làm từ thịt bò tươi, thái từng miếng mỏng, ướp với các loại gia vị rồi đem phơi ngoài nắng trong một ngày. Trước đây, khi làm thịt gia súc, bà con ăn không hết trong ngày thì thường đem phơi nắng để bảo quản.
Ngày nay, món bò một nắng không chỉ là cách bảo quản đồ ăn nữa mà đã trở thành món đặc sản địa phương. Người dân địa phương Krông Pa thường tận dụng chất lượng nguồn bò cỏ để cho ra đời món bò một nắng thơm ngon nhất, họ còn đem đặc sản này quảng bá khắp các vùng miền đất nước.
Bà Trần Ngọc Giao – chủ cửa hàng Bò một nắng tại xã Nhân Giao, huyện Krông Pa chia sẻ: “Để món ăn này có mùi vị đặc trưng, thịt bò phải lấy từ phần thịt đùi tươi của bò tơ, xắt mỏng khoảng 1cm, ướp các gia vị gồm muối, bột ngọt, ớt, tỏi, sả, vừng…”.
Gia vị ướp vừa phải, nếu quá mặn sẽ mất độ ngọt của bò, nếu quá nhạt thì sẽ không bảo quản được lâu. Sau khi ướp khoảng 30 phút, thịt bò được trải đều trên phiến lạt và đem phơi. Thời tiết tại Krông Pa thường nắng gắt, nên thịt bò chỉ cần phơi một nắng đã rút nước, đủ độ khô, khi cầm miếng thịt không dính tay.
Sau đó, người dân mang thịt vào để trong mát khoảng 1-2 tiếng rồi bỏ vào túi, hút chân không. Thành phẩm được bảo quản ở ngăn đá tủ lạnh, khi ăn đem ra nướng lại trên bếp than hồng. Miếng thịt cháy vàng cạnh, dậy mùi thơm hòa quyện cùng sả, ớt kích thích vị giác thực khách.
Để làm ra 1kg thịt bò một nắng cần 1,5 – 1,7kg thịt bò tươi nên giá của đặc sản này dao động từ 450.000-550.000 đồng/kg. Do có nguồn bò tươi dồi dào, lượng hàng bán ra rất hút khách nên các cửa hàng sản xuất bò một nắng Krông Pa không dùng chất bảo quản sản phẩm và đáp ứng đầy đủ yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đây là món ăn không thể thiếu trên bàn tiệc của người dân Krông Pa. Du khách cũng có thể mua mang theo các buổi dã ngoại hoặc dùng làm thức ăn trong mỗi bữa cơm nhà.
Sự độc đáo của món bò một nắng là được kết hợp với món muối ớt kiến vàng – loại muối chấm đặc biệt ít nơi nào có được. Để làm món muối đặc biệt này, người dân địa phương phải vào rừng bắt kiến vàng, sau đó rang sơ qua lửa rồi giã với ớt rừng, lá thèn len và vài loại lá rừng khác.
Kiến vàng có vị mặn, bụng kiến chứa đầy thứ dịch chua, nên món chấm này là sự hòa quyện giữa vị chua của trứng kiến, vị cay của ớt, vị mặn của muối. Thưởng thức bò một nắng chấm muối ớt kiến vàng, thực khách sẽ không thể nào quên được hương vị độc đáo này . Vì vậy, trong mỗi gói thành phẩm bò một nắng thường kèm theo một hũ muối kiến vàng.
Đến với vùng đất đỏ Tây Nguyên, ngoài tiêu, cà phê, măng khô,… thì đặc sản bò một nắng là món quà địa phương để lại dấu ấn đặc trưng vùng miền trong lòng mỗi du khách có dịp ghé qua nơi đây.
