Sự gia tăng vai trò kinh tế của Trung Quốc (TQ) trên khắp Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương có thể diễn ra kèm theo sự dịch chuyển dân số đáng kể, và có khả năng trở thành một động lực quan trọng trong nỗ lực can dự của Bắc Kinh ở khu vực này. Như lịch sử đã chứng minh, những dòng tiền mới với quy mô lớn có xu hướng kéo theo sự dịch chuyển của dân cư. Ước tính đã có khoảng hơn 1 triệu người TQ di dân sang châu Phi theo quá trình đầu tư kinh tế của Bắc Kinh tại lục địa đen này trong thời gian gần đây, và khoảng 250.000 công dân TQ đến Pakistan mỗi năm. Xu hướng này không chỉ liên quan đến một cộng đồng mới tương đối giàu có và quyền lực mà còn đưa tới khả năng hình thành một thuộc địa mới.
Một ví dụ rõ nét nhất là TQ sẽ sở hữu cảng Gwadar tại Pakistan, ở đó một công ty TQ đã thông báo kế hoạch xây dựng nhà ở cho khoảng 500.000 công nhân TQ từ nay cho tới năm 2022 hoặc 2023. Người phát ngôn công ty này tuyên bố Gwadar sẽ theo gót thành phố Thâm Quyến của TQ, nơi dân số tăng từ 30.000 người trong năm 1980 lên 11 triệu người trong năm 2017. Dĩ nhiên các nhà phát triển địa ốc thường thích đẩy vấn đề lên mức to tát nhất, nhưng đối với các nhà phát triển địa ốc TQ, một thành phố mới tại Gwadar không có nhiều khác biệt so với các thành phố khác ở TQ đã được xây dựng trong những năm gần đây. Bất kể vì động cơ gì thì ban đầu chỉ là các khu phố người Hoa nhưng sau đó có thể trở thành các khu vực thuộc địa trên thực tế. Tất nhiên an ninh là một yếu tố lớn.
Chính quyền Pakistan chịu trách nhiệm quản lý Gwadar nhưng khi số lượng công nhân TQ sinh sống tại đây ngày càng nhiều, thì Bắc Kinh sẽ phải chịu sức ép ngày càng tăng về việc bảo vệ công dân của mình. Ưu tiên sẽ là sử dụng lực lượng an ninh tại chỗ, bao gồm 15.000 binh lính thuộc lực lượng an ninh đặc biệt của Pakistan cũng như các công ty an ninh tư nhân. Tuy nhiên, rất có thể họ sẽ cảm thấy có nghĩa vụ phải đảm nhận vai trò an ninh trực tiếp, nếu các lực lượng an ninh địa phương không có khả năng bảo vệ công dân và các nhà đầu tư TQ. Điều này dường như đã xảy ra tại phía bắc Pakistan, nơi mà các lực lượng an ninh TQ đã có mặt để bảo đảm an ninh cho các dự án hạ tầng do nước này đầu tư.
Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad khi báo hiệu sự lo ngại về sáng kiến “Vành đai và con đường”, ông không chỉ hủy hai dự án hạ tầng do TQ đầu tư mà còn hủy kế hoạch xây dựng một đô thị có tên Forest City với kinh phí xây dựng 100 tỉ USD, dành cho 700.000 dân trên khu đất hoang gần Singapore. Theo thủ tướng Malaysia, đô thị này được xây dựng cho người nước ngoài, không dành cho người Malaysia. Thật ra ông Mohamad coi đây sẽ là thành phố của TQ tại Malaysia.
Với chính sách dòng tiền đi đến đâu người dân sẽ theo đến đó, khi Bắc Kinh đạt được việc hình thành một cộng đồng TQ ngày càng lớn mạnh ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương thì những gì ban đầu chỉ là Chinatown rồi sẽ có thể trở thành những vùng thuộc địa mới trong tương lai.
– Theo Diễn đàn Chính sách châu Á – Thái Bình Dương
