Syria kiệt quệ sau sáu năm chiến tranh

Syria hiện đang trong giai đoạn kiệt quệ nhất kể từ khi nổ ra nội chiến vào tháng 3-2011, khiến mọi nỗ lực tái thiết thời hậu chiến trở nên khó khăn.

Do sử dụng nguồn tài chính khổng lồ cho cuộc chiến trong suốt sáu năm qua, ngân khố của Syria hiện nay đã cạn kiệt, trong khi nguồn hỗ trợ kinh tế từ đồng minh chủ chốt khu vực là Iran ngày một suy giảm.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này từng đạt mức 60,2 tỉ USD vào năm 2010, song con số này trong năm 2016 đã giảm hơn một nửa xuống còn 27,2 tỉ USD. Nếu tính đến tỷ lệ tăng trưởng thực, tổng thiệt hại kinh tế của Syria đã lên tới ít nhất 430% GDP.

Chiến tranh và xung đột ở Syria đã tàn phá nặng nề ngành công nghiệp và nông nghiệp của nước này, đồng thời đẩy hơn một nửa dân số trong tổng số 23 triệu người (trước chiến tranh) lâm vào cảnh không nhà không cửa và thất nghiệp. Hàng triệu người tỵ nạn Syria đang phải “tá túc” tại các nước láng giềng Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ và Liban. Trong bối cảnh khó khăn như hiện nay, Iran là nguồn hỗ trợ kinh tế chủ chốt của Syria. Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc (LHQ) về vấn đề Syria, ông Staffan de Mistura ước tính rằng Tehran đã chi ít nhất 6 tỉ USD mỗi năm để hỗ trợ chính quyền của Tổng thống Syria Bashar Assad, một đồng minh thân cận của Iran trong khối Ả Rập.

Chính quyền Damascus đang đối mặt với bốn cái thiếu, đó là nhiên liệu sưởi ấm, xăng dầu, điện và nước sinh hoạt. Điều kiện khó khăn hiện nay đã làm đình trệ hoạt động công nghiệp ở những khu vực do chính phủ kiểm soát, ước chiếm 40% lãnh thổ đất nước. Tình trạng thiếu nước ở Syria đã xuất hiện từ tháng 12-2016 khi giao tranh tại các vùng ngoại ô Damascus, cắt đứt nguồn cung cấp nước chủ chốt của thủ đô từ suối Ayn al-Fijah. Khan hiếm đã khiến giá nước sinh hoạt tăng vọt lên tới 50 USD/45 lít trên thị trường chợ đen. Mức này trung bình chỉ đủ cho một hộ gia đình sử dụng dưới 10 ngày. Hiện nay, chính phủ Syria không có khả năng cung ứng xăng dầu, điện, nước sinh hoạt và nhiêu liệu sưởi ấm cho tất cả các thành phố và thị trấn mà các lực lượng của Tổng thống Assad giành quyền kiểm soát với sự giúp sức của quân đội Nga từ tháng 9-2015. Ngoài một số nhà máy điện ở miền Bắc và miền Trung vẫn duy trì phát điện, các nhà máy điện chủ chốt của Syria đã ngừng hoạt động kể từ năm 2012 do thiếu nhiên liệu.

Bất ổn chính trị và an ninh cũng làm cho đồng nội tệ mất giá thảm hại, khiến đời sống của đại bộ phận người dân ngày càng khó khăn. Tỷ giá đồng nội tệ so với USD năm 2012 chỉ ở mức 50 bảng Syria đổi 1 USD, nhưng nay tăng lên 550 bảng Syria/USD. Với mức tỷ giá hiện nay, tiền lương của một tướng quân đội có giá trị chưa tới 145 USD/tháng.

Tất cả các nguồn thu của chính phủ như dầu mỏ và du lịch đều không còn. Các mỏ dầu và khí đốt ở khu vực Đông Bắc hiện vẫn nằm trong tay nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, buộc chính quyền Damascus phải đi mua nhiên liệu từ thị trường chợ đen.