Những ngày đầu năm mới, nhà đầu tư, doanh nghiệp và cả cơ quan quản lý đều muốn thị trường chứng khoán sẽ tiếp tục tăng điểm, như vẫn xảy ra từ năm 2011 đến nay. Với một nhà đầu tư, VN-Index tăng đồng nghĩa với việc họ sẽ có nhiều cơ hội kiếm tiền từ thị trường hơn. Tuy nhiên, việc thị trường tăng điểm bao nhiêu không quan trọng bằng liệu nhà đầu tư có nắm được xu hướng và lựa chọn cổ phiếu, ngành phù hợp hay không. Luôn luôn có cơ hội từ thị trường, dù là trong một giai đoạn “lình xình” hoặc giảm điểm. Cũng như trong tuần cuối cùng của năm 2015, với sự đi lên như dự đoán của các cổ phiếu bluechip. Nhóm cổ phiếu có vốn hóa lớn này chiếm thành phần chủ đạo trong danh mục của các quỹ đầu tư, nên vào những ngày cuối năm chúng thường được “đẩy” giá lên để làm đẹp sổ sách. Khi các bluechip tăng giá, NAV (Net Asset Value – giá trị tài sản ròng) của các quỹ đầu tư sẽ tăng lên mà đây chính là một chỉ tiêu quan trọng để các nhà đầu tư đánh giá hiệu quả hoạt động của một quỹ, cũng như là căn cứ để nhà đầu tư xác định giá chấp nhận được của chứng chỉ quỹ giao dịch trên thị trường. NAV của quỹ là hiệu số giữa tổng giá trị tài sản của quỹ với giá trị các khoản nợ phải trả của quỹ, mà tất nhiên giá trị tài sản của quỹ sẽ tăng lên khi giá các cổ phiếu trong danh mục của họ tăng lên.
Bên cạnh đó, như để chốt lại một năm bằng… niềm hy vọng, nhà đầu tư nước ngoài đã có phiên cuối năm mua ròng kỷ lục với tổng giá trị lên tới 320 tỉ đồng, trong đó chỉ cổ phiếu MWG của Công ty cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động đã chiếm 295,94 tỉ đồng. Vậy là dù có khi thăng khi trầm, lúc mua ròng bền bỉ, lúc bán ra mạnh mẽ (đặc biệt là giai đoạn cuối năm), nhìn chung 2015 vẫn là năm tiếp tục mua ròng của khối ngoại trên thị trường chứng khoán nước ta, với giá trị mua ròng lên tới 3.390 tỉ đồng. Tổng giá trị danh mục đầu tư của khối ngoại hiện đạt mức cao nhất từ trước tới nay, trên 15 tỉ USD, tức là tăng 12,5% so với năm 2014. So với tình trạng nguồn vốn ngoại rút mạnh khỏi nhiều thị trường mới nổi thì dòng vốn ngoại đổ vào nước ta như vậy được đánh giá là tích cực.
Hiện những yếu tố cơ bản cho thấy việc tiếp tục bán ròng của khối ngoại có thể chưa dừng lại, vì vậy thị trường sẽ khó có được sự bật tăng mạnh như mấy năm gần đây. Tuy nhiên, thị trường cũng khó có những phiên giảm giá sâu, do phần lớn nhà đầu tư có sử dụng vốn vay từ các công ty chứng khoán (margin) đã tự cơ cấu danh mục để giảm tỷ lệ vay về mức an toàn, nên khi cổ phiếu có dấu hiệu giảm giá mạnh, dòng tiền bắt đáy sẽ xuất hiện để đưa thị trường cân bằng trở lại. Cũng vì lý do này nên dù dòng tiền hiện khá yếu, nhiều nhà đầu tư vẫn an tâm về một “vùng an toàn” và cho rằng tiền hãy còn đầy trong các tài khoản, chỉ cần có tin tức hỗ trợ là sẽ lập tức gia nhập thị trường.
Tiền vẫn còn, nhưng khẩu vị của nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ ngày càng kén chọn hơn trước. Họ không đơn giản chỉ là mua đi bán lại cổ phiếu của một doanh nghiệp bất kỳ, mà thường tìm hiểu kỹ thông tin, tình trạng của doanh nghiệp rồi mới quyết định đầu tư. Ví dụ như doanh nghiệp có các khoản nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng quá lớn sẽ không hấp dẫn được họ vì rủi ro cao. Cũng chính những doanh nghiệp ấy, sau khi tái cơ cấu thành công các khoản nợ vay, chuyển sang nợ dài hạn và có kế hoạch hợp lý để thanh toán nợ, lại được nhà đầu tư đánh giá cao. Như Công ty cổ phần Đầu tư Căn Nhà Mơ Ước, từ khi tái cơ cấu xong các khoản nợ, đề ra những kế hoạch kinh doanh mới hấp dẫn, cổ phiếu DRH của họ đã tăng giá liên tục, từ mức 8.000 đồng/cổ phiếu (ngày 12-11-2015) lên 20.200 đồng vào thời điểm cuối năm 2015. Với diễn biến tỷ giá nhiều thăng trầm trong năm mới, những doanh nghiệp có khoản vay ngoại tệ lớn sẽ không được đánh giá cao. Không chỉ quản lý tốt chuyện nợ nần, doanh nghiệp còn cần phải thể hiện được chất lượng quản trị và hướng đến việc phát triển bền vững trong xu hướng toàn cầu. Chỉ những doanhnghiệp có sự quản trị minh bạch, chuyên nghiệp, tôn trọng ý kiến của cổ đông, thì mới thu hút được dòng tiền lớn từ những nhà đầu tư tổ chức.
Sau năm 2015 nhiều sóng gió, thị trường chứng khoán vẫn duy trì được xu hướng tăng điểm trong trung hạn. Cùng với việc chỉ số P/E bình quân trên HSX chỉ khoảng 11,3 lần, thấp hơn khá nhiều so với các thị trường chứng khoán khu vực, VN-Index có nhiều cơ hội để tiếp tục tăng trưởng trong năm 2016. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, nếu áp lực bán ròng của khối ngoại vẫn còn do kỳ vọng vào việc tăng giá của đồng USD, khả năng giảm điểm vẫn có thể xảy ra. Khi ấy, thị trường sẽ dao động hẹp quanh vùng giá thấp trước khi tìm ra xu thế tăng mới.
Tuấn Thành (DNSGCT)
