Trong bối cảnh nguồn lực trong nước còn hạn chế, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới để hiện thực hóa tham vọng trở thành siêu đô thị thông minh và trung tâm tài chính khu vực. Tuy nhiên, lợi thế chi phí thấp không còn là “đòn bẩy” đủ mạnh. Câu hỏi đặt ra là: thành phố sẽ cạnh tranh bằng động lực nào để giữ chân các nhà đầu tư chiến lược?
TP.HCM đang đặt mục tiêu trở thành siêu đô thị quốc tế và trung tâm tài chính hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, tham vọng này đi kèm một thách thức mang tính cấu trúc: nhu cầu vốn cho hạ tầng, công nghệ và dịch vụ đô thị vượt xa khả năng huy động từ nguồn lực trong nước. Trong bối cảnh đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) không chỉ được kỳ vọng bổ sung tài chính, mà còn mang theo công nghệ, kinh nghiệm quản trị và khả năng kết nối chuỗi giá trị toàn cầu.
Vấn đề đặt ra là, khi lợi thế chi phí thấp dần mất đi, TP.HCM sẽ thu hút FDI bằng động lực nào để không rơi vào vòng lặp “tăng trưởng theo chiều rộng”.
Không gian mới, bài toán mới sau sáp nhập
Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM hình thành một siêu đô thị có quy mô kinh tế khoảng 3,03 triệu tỷ đồng GRDP, tương đương gần 23,5% GDP cả nước. Trong 10 tháng đầu năm 2025, thành phố thu hút khoảng 7,23 tỷ USD vốn FDI, tăng gần 29% so với cùng kỳ, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước.
Sự hợp nhất này tạo ra một cấu trúc phát triển hiếm có: Bình Dương với nền tảng công nghiệp – công nghệ cao; Bà Rịa – Vũng Tàu với lợi thế cảng biển nước sâu và năng lượng; còn TP.HCM giữ vai trò trung tâm tài chính, dữ liệu và dịch vụ. Ba trụ cột này đặt nền móng cho một hành lang công nghiệp – đô thị – cảng biển quy mô lớn, hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và thông minh.
Tuy nhiên, mở rộng không gian chỉ là điều kiện cần. Bài toán quan trọng hơn là điều phối phát triển và lựa chọn động lực tăng trưởng phù hợp cho giai đoạn dài hạn.
FDI đang đổi “chất”
Theo các chuyên gia, dòng vốn FDI vào TP.HCM đang dịch chuyển rõ rệt từ đầu tư ngắn hạn sang đầu tư chiến lược. Các lĩnh vực được quan tâm nhiều hơn là năng lượng xanh, công nghệ cao, logistics, y tế và bất động sản gắn với đô thị thông minh. Thay vì ưu tiên chi phí, nhà đầu tư quốc tế ngày càng đặt nặng các tiêu chí về bền vững, hiệu quả vận hành và khả năng mở rộng dài hạn.
Điều này đồng nghĩa với việc mô hình khu công nghiệp truyền thống, dựa nhiều vào lao động giá rẻ và hạ tầng cơ bản, khó còn đủ sức cạnh tranh. Các dự án công nghệ cao đòi hỏi môi trường sản xuất ổn định, nguồn năng lượng sạch vận hành liên tục và hạ tầng kỹ thuật được quy hoạch đồng bộ ngay từ đầu.
Hạ tầng logistics và năng lượng – điểm nghẽn then chốt
Trong cấu trúc FDI thế hệ mới, logistics và năng lượng nổi lên như hai yếu tố quyết định. Với các tập đoàn đa quốc gia, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường khu vực có ý nghĩa không kém ưu đãi thuế. Hạ tầng giao thông, cảng biển, kho vận và năng lượng sạch trở thành “giấy thông hành” cho các quyết định đầu tư quy mô lớn.
TP.HCM được đánh giá có lợi thế nhất định khi nằm trong cụm cảng Thị Vải – Cái Mép – Cần Giờ, một trong những hệ thống cảng nước sâu hàng đầu khu vực, có thể tiếp nhận tàu trọng tải lớn. Tuy nhiên, để khai thác trọn vẹn lợi thế này, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ các hành lang logistics, từ đường vành đai, cao tốc cho tới kết nối metro và cảng biển thông minh.
Trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do: “đòn bẩy kép”
Theo quy hoạch, TP.HCM sẽ hình thành bốn khu thương mại tự do (FTZ) tại Cái Mép Hạ, Cần Giờ, Bàu Bàng và An Bình. Trong bức tranh siêu đô thị, FTZ không chỉ là khu vực ưu đãi đầu tư, mà được kỳ vọng trở thành hạt nhân tích hợp giữa tài chính, logistics và công nghệ cao.
Điểm khác biệt của TP.HCM nằm ở việc kết hợp FTZ với Trung tâm Tài chính Quốc tế. Hệ sinh thái tài chính số, fintech và các nền tảng thanh toán hiện đại có thể giúp xử lý nhanh các dòng thương mại, giảm chi phí và tăng tốc độ giao dịch. Với nhà đầu tư toàn cầu, khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính đầy đủ – từ quản lý tài sản, quỹ đầu tư đến thị trường vốn – là yếu tố ngày càng quan trọng trong quyết định đặt chân dài hạn.
Chọn lọc FDI để phát triển bền vững
Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, TP.HCM đứng trước cơ hội thu hút làn sóng FDI mới. Nhưng cơ hội này chỉ thực sự bền vững nếu thành phố chuyển từ tư duy “thu hút bằng mọi giá” sang chọn lọc dự án có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.
Bài toán của TP.HCM không còn là thu hút bao nhiêu vốn, mà là thu hút loại vốn nào để phù hợp với mục tiêu siêu đô thị thông minh đến năm 2045. Khi hạ tầng, chính sách và năng lực điều phối được nâng cấp đồng bộ, FDI có thể trở thành chất xúc tác giúp thành phố bước sang một chu kỳ phát triển mới – sâu hơn, bền vững hơn và cạnh tranh hơn trong khu vực.
- Xem thêm: Tại sao là Việt Nam?
