Trong năm vừa qua, kể từ tháng 8-2012 và kết thúc vào tháng 7-2013, diện tích rừng ở Brazil bị tàn phá đã tăng hơn 28% so với năm trước, tương ứng với 5.843km2. Phát biểu tại thủ đô Brasilia vào ngày 14-11-2013, Bộ trưởng Môi trường Brazil Izabella Teixeira kêu gọi triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để giải quyết vấn đề rừng Amazon tại nước này. Bà xác nhận những con số vừa được công bố về tốc độ mất rừng và tiết lộ thêm hai bang bị thiệt hại về rừng nặng nhất là bang Para ở phía bắc và bang Mato Grosso ở vùng trung tây. Mức gia tăng thiệt hại về rừng ở hai bang này lần lượt là 37% và 52%.
Một trận cháy rừng Amazon ở Brazil
Trong thời gian qua, nền nông nghiệp đóng góp 5% tổng GDP của Brazil, trong đó xuất khẩu đậu tương chiếm hàng đầu thế giới, chủ yếu vào thị trường Mỹ. Chính sự gia tăng yêu cầu xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp trên đã khiến các nhà nông đua nhau phá rừng, trồng cây đậu tương, nhất là tại hai bang Para và Mato Grosso kể trên. Bên cạnh đó, sự phát triển hạ tầng cơ sở, mở rộng đường sá cũng góp phần không nhỏ vào tình trạng này. Đường xa lộ xuyên Amazon là một trong những chương trình phát triển kinh tế giàu tham vọng nhất của Brazil và cũng là một trong những thất bại đặc biệt nhất ở nước này. Thập niên 1970, chính phủ Brazil lập dự án xây dựng 3.600km đường xa lộ cắt đôi rừng Amazon, mở rộng rừng cho những nông dân nghèo đang gặp nhiều khó khăn trong những vùng dân cư đông đúc, đất đai cằn cỗi, khô hạn… Cây rừng bị đốn ngã để mở đường, người dân đến định cư phải phá rừng để lấy đất canh tác, rừng Amazon loang lổ như một manh áo vá. Nạn cháy rừng cũng góp phần không nhỏ vào sự mất mát trên, đặc biệt vào những mùa khô hay những năm hạn hán. Năm 1987, chỉ trong bốn tháng (tháng 7 đến tháng 10), đã có 50 ngàn km2 rừng thuộc các bang Para, Rondonia, Mato Grosso và Acre bị cháy rụi, tạo ra trên 500 triệu tấn CO2, 44 triệu tấn CO và hàng triệu tấn NO2 cùng các loại khí khác. Trong những ngày sắp tới, Bộ trưởng Teixeira sẽ làm việc với các cơ quan phụ trách môi trường trong khu vực rừng Amazon để yêu cầu một sự giải trình rõ ràng về những gì đang xảy ra và đạt đến những giải pháp hữu hiệu nhất.
Lê Cẩn tổng hợp
