Bình hoa là một vật phẩm quen thuộc với mỗi người chúng ta, hầu như gia đình nào cũng đều có một hoặc một vài chiếc. Bình hoa có rất nhiều kiểu dáng, màu sắc, kích cỡ đáp ứng nhu cầu đa dạng phong phú của người sử dụng. Trong bài viết này, chúng tôi chỉ nói về một vài ý nghĩa biểu tượng và cách sử dụng bình hoa theo kinh nghiệm cá nhân, tuy đơn giản nhưng có lẽ lại ít người chú ý.
Thứ nhất, chiếc bình gốm phổ biến có hình bầu và rỗng, là sản phẩm mang đủ các yếu tố hình thành nên vũ trụ và sự sống theo quan niệm của người xưa là: Đất, Nước, Gió, Lửa. Như thế bình là tượng trưng cho thế giới, vũ trụ.
Thứ hai, từ tên gọi, “bình” cho chúng ta cảm giác bình an thư thái, như một lời nguyện cầu thầm kín của mỗi người: Bình an trong tâm hồn, bình an trong cuộc sống, bình an trong việc làm ăn, bình an trên mỗi bước đường đi,… Vì thế, bình hoa mang ý nghĩa tượng trưng cho sự yên lành, ổn định.
Thứ ba, bình hoa là một tác phẩm nghệ thuật, nó là tượng trưng cho cái đẹp. chúng ta có thể nhìn ngắm nó hoặc khi được cắm hoa, hoặc khi để trơn tại một vị trí nào đó trong nhà mà vẫn toát lên vẻ đẹp quyến rũ. Ở đây, đang nói đến loại bình có tính mỹ thuật cao, tôn thêm giá trị văn hoá cho ngôi nhà và chủ nhân sở hữu, sử dụng. Loại bình này được đặt tại phòng khách, ở vị trí trên bàn, trên đôn, hoặc trên tủ hoặc trong tủ. Những chiếc bình cổ xưa thường xuất hiện trong không gian này, nhưng hiếm khi chúng được dùng để cắm hoa, mà thường để chưng chơi, tránh va chạm phòng hư hại. Nếu như đối với bình hoa thông thường, người ta sẽ chú ý đến công dụng cắm hoa của nó, thì đối với bình hoa cổ, người ta quan tâm đến những nét vẽ, câu thơ, màu thời gian của chiếc bình.
Thứ tư, bình hoa tượng trưng cho sự phồn vinh, phong phú. Ý nghĩa này gắn với một lưu ý đặc biệt trong việc sử dụng bình khi cắm hoa. Thông thường bình cắm hoa xét về hoa văn trang trí có 3 loại cơ bản: loại trơn hoàn toàn, loại vẽ một mặt để trơn một mặt và loại vẽ kín bình.
Đối với loại để trơn toàn bộ, chúng ta có thể dễ dàng sử dụng trong mọi trường hợp, vì để bình ở phía nào cũng không có nhiều sự khác biệt. Đối với loại vẽ kín bình cũng tương tự như thế, tuy nhiên có phức tạp hơn một chút nếu như hoa văn của mình lại có nhiều màu sắc khác so với màu nền, khi đó người cắm hoa phải chú ý một cách tinh tế trong việc chọn hoa và màu hoa để phối hợp cho hài hoà, tăng thêm vẻ đẹp cho cả hoa và bình.
Riêng với loại vẽ nửa bình thì chúng ta có nhiều cách dùng hơn cả. Có ít nhất là ba cách cắm hoa đối với loại bình này. Một, hướng mặt có hoa văn (bao gồm hình vẽ, văn tự các loại) ra ngoài; hai, hướng mặt trơn ra ngoài; ba, hướng một nửa vẽ một nửa trơn ra ngoài. Loại bình này giúp người cắm có thể cắm mọi loại hoa có được, lại không sợ đơn điệu, vì tuỳ theo mỗi loại hoa, người cắm chọn một mặt bình phù hợp để xoay chuyển. Và khi để trống, chiếc bình rỗng cũng sẽ trở nên một tác phẩm nghệ thuật sinh động, thu hút người nhìn, nếu chủ nhân biết cách xoay, đặt giữa hai mặt có hoa văn và không hoa văn với nhau, nhất là đối với những chiếc bình xưa bình cổ.
Các bình cổ mà người Việt ưa thích thường có những bài thơ, danh ngôn được viết trên ấy, hoặc những chuyện xưa tích cũ được vẽ trên ấy. Người ta lấy làm thích thú khi dò, đoán từng nét chữ Nho (Hán, Nôm), nói về nội dung ý nghĩa của nó, về tác giả và thời đại xa xôi trong đó; người ta say sưa chỉ ra từng ánh mắt, từng mũi kiếm đường đao của một vị tướng nào đó, hay sợi dây câu, gánh củi của một ẩn sĩ nào đó trong các câu chuyện, vở tuồng quen thuộc. Họ có thể nhìn vào những dòng chữ, hình vẽ ấy và bàn luận từ ngày này qua ngày khác, từ năm này qua năm khác, như một thú vui bất tận.
Ngoài ra, bình hoa được dân gian cho rằng cũng đóng vai trò là một vật phẩm phong thuỷ, khống chế tiêu trừ năng lượng xấu, tích tụ và phát tán năng lượng tốt cho ngôi nhà, gia chủ. Đôi khi người ta xem bình hoa như “tụ bảo bồn” (chậu hút tài lộc), hay xem nó như chiếc hồ lô kỳ diệu của Đạo giáo có khả năng trấn tà thâu lộc.
Nếu chọn được đúng chiếc bình có giá trị nghệ thuật cao, thì qua thời gian, nó lại trở thành một bảo vật quý báu, không những không bị mất giá như các món đồ thông thường, mà còn dần trở thành một bất động sản đáng giá cả một gia tài.
Như thế, một chiếc bình hoa đã ẩn giấu trong nó nhiều giá trị văn hoá tượng trưng tốt đẹp mà con người mơ ước, cầu mong: Thế Giới – Bình An – Đẹp Đẽ – Phồn Vinh – Phú Quý.
Mùa xuân là lúc tất cả chúng ta ai cũng sẽ phải ít hay nhiều, trực tiếp hay gián tiếp gặp gỡ chiếc bình hoa, hy vọng mỗi người sẽ tìm được một chiếc bình ưng ý, để gửi gắm vào đó những giấc mơ của mình.
