Liệu chúng ta có thể thực hiện các tác phẩm mỹ thuật có thể khiến người ngoài hành tinh quan tâm? Bảo tàng Mỹ thuật trên Mặt trăng (Museum of Contemporary Art on the Moon – MOCAM) đang tập hợp một nhóm đa dạng các nghệ sĩ đương đại với mục đích sáng tạo tác phẩm cho một bảo tàng đặc biệt một ngày nào đó không xa sẽ được xây dựng trên xứ sở của chị Hằng và chú Cuội.
MOCAM là ý tưởng của nghệ sĩ thị giác Julio Orta từ năm 2016 nhằm thực hiện điều mà anh gọi là “sáng tạo chắc chắn sẽ xảy ra của cộng đồng nhân loại trên Mặt trăng trong tương lai gần”. Bảo tàng này đã mua một lô đất trên cung Quảng qua một website chuyển nhượng bất động sản. Lô đất đánh số 1/0581-0600 trải dài trên 20 hécta ở khu vực được đánh dấu D6, Quadrant Charlie trên bản đồ của Mặt trăng. Trong một tuyên bố của MOCAM, có đoạn viết: “Dù các chính phủ và các thực thể tư nhân đang tiến hành làm du lịch và thực dân hóa Mặt trăng, họ dường như không hề quan tâm bất cứ điều gì về mặt mỹ thuật”. Bảo tàng này đang xác định vị trí của mình và với sự kết hợp của Bảo tàng Nghệ thuật đương đại Indianapolis đã bắt đầu tiến trình “cống hiến cho cư dân Mặt trăng sự trưng bày nghệ thuật hấp dẫn, tiên phong và thích đáng nhất từ thế giới (loài người), hay trong trường hợp xảy ra các cuộc gặp gỡ bất ngờ nào trong tương lai, chúng ta có thể gặp bất kỳ hình thức khác nào của cuộc sống thông minh”.
Triển lãm khai mạc MOCAM có tên “Siêu chiến binh Titan huyền bí ở trung tâm của tương lai” được tiến hành trên mạng như một thể nghiệm về mặt tư duy, song một số tác phẩm tương tự như triển lãm trên không gian ảo cũng là phần có thật của một cuộc trưng bày lớn hơn có tên “Bảo tàng của Thực tại và Kỳ quặc” đã khai mạc hồi đầu tháng 2-2017 tại Bảo tàng Nghệ thuật đương đại Indianapolis và sẽ kéo dài đến giữa tháng 4-2017. Theo giám tuyển Joey Cannizzaro của cuộc triển lãm trên mạng thì MOCAM được thiết kế để suy nghĩ về khả năng thực sự của việc xây dựng một không gian vật chất trên Mặt trăng và tác giả thiết kế là kiến trúc sư Mauricio Mastropiero. Nhà thiết kế người Mexico đã dành nhiều thời gian cho dự án này và các nhà sáng lập MOCAM đã thảo luận nhiều về các giải pháp thực tế nhất của công trình sẽ xây dựng trên Mặt trăng. Đây không phải là dự án kiến trúc đầu tiên trên Mặt trăng, song chắc chắn là công trình đầu tiên trên vệ tinh của Trái đất để trưng bày tác phẩm nghệ thuật.
Theo đó, phong cách kiến trúc của MOCAM được hình thành như một sự mở rộng của cuộc sống con người trên Mặt trăng và để tỏ lòng trọng thị với bản năng tự nhiên của loài người về sự thám hiểm. Phức hợp MOCAM đưa ra một kiến trúc có nguyên mẫu từ Trái đất, cùng lúc thích nghi với các lực vật lý của Mặt trăng. Dù chưa được xây dựng trong thực tế, song ngay từ bây giờ người yêu nghệ thuật đã có thể thưởng ngoạn các tác phẩm trên mạng vào bất kỳ thời điểm nào, theo giám tuyển Joey Cannizzaro. Đó là các tác phẩm của kỷ nguyên công nghệ số, cũng là công nghệ của tương lai. Cũng theo anh, sự ra đời của một bảo tàng mỹ thuật đương đại trên Mặt trăng không chỉ thể hiện tương lai của mỹ thuật mà còn thể hiện tương lai của nhân loại.
- Lê Bản
