Mọi người cần một giấc ngủ chất lượng mỗi đêm, nhưng lối sống và những rào cản làm cho chúng ta thường trải qua rối loạn giấc ngủ nhiều hơn là một giấc ngủ ngon.
Kiểu giấc ngủ kém chất lượng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của chúng ta, và điều đầu tiên chúng ta nhận thấy là tăng cân hoặc sụt cân không mong muốn, mức độ tập trung kém, và hay thay đổi tâm trạng. Nếu hầu như mỗi ngày bạn đều khó ngủ và việc thiếu ngủ ảnh hưởng đến thói quen hằng ngày của bạn, bạn có thể đang chịu đựng một trong rất nhiều (và phần lớn là phổ biến) chứng rối loạn giấc ngủ.
Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng có nhiều loại rối loạn giấc ngủ hơn là mất ngủ và ngưng thở khi ngủ đơn thuần. Bài này sẽ giúp bạn tìm hiểu về các loại rối loạn giấc ngủ và các triệu chứng của chúng để bạn có thể đối phó với tình trạng này trước khi chúng trở nên hủy hoại cuộc sống của bạn.
Nghiến răng khi ngủ
Chứng rối loạn này chủ yếu xảy ra khi người bệnh nghiến hoặc siết chặt hàm răng của họ trong lúc ngủ. Nguyên nhân thực sự của chứng bệnh này vẫn chưa được biết rõ, nhưng stress, căng thẳng, giận dữ bị dồn nén hoặc răng mọc không ngay hàng đều dẫn đến vấn đề này.
Loại rối loạn giấc ngủ này không nghiêm trọng mặc dù, nhưng nếu vấn đề này tiếp tục trong một thời gian dài, có thể dẫn đến rối loạn xương hàm, răng bị hư và một số vấn đề khác về miệng. Thông thường, một số cách điều trị đơn giản được đưa ra để xử lý vấn đề như dụng cụ bảo vệ hàm hoặc liệu pháp.
Ngừng thở khi ngủ
Ngừng thở khi ngủ là loại rối loạn giấc ngủ rất phổ biến, nghiêm trọng đe dọa tính mạng. Vấn đề này làm người bệnh tạm dừng thở trong lúc ngủ. Việc tạm ngừng thở này xảy ra do sự tắc nghẽn đường hô hấp trên. Chứng rối loạn giấc ngủ này có thể dẫn đến sự gián đoạn giấc ngủ do giật mình thức giấc nhiều lần mỗi giờ.
Chứng rối loạn này khiến người bệnh bị kiệt sức, cáu kỉnh và giảm năng suất làm việc trong ngày. Các triệu chứng phổ biến của chứng ngưng thở khi ngủ là ngáy to, thường xuyên ngừng thở hoặc thở hổn hển trong khi ngủ và thức dậy một cách mệt mỏi cho dù ngủ nhiều hay ít.
Nếu nghi ngờ bạn hoặc người thân của bạn đang mắc phải chứng rối loạn giấc ngủ này, hãy trao đổi với bác sĩ. Cách điều trị đơn giản khác cho loại rối loạn giấc ngủ này là giảm cân, nâng cao đầu giường và ngủ nghiêng một bên.
Rối loạn giấc ngủ do thay đổi múi giờ
Rối loạn giấc ngủ do thay đổi múi giờ xảy ra khi đồng hồ sinh học trong cơ thể không đồng bộ hóa với tín hiệu nhận được từ môi trường. Những tín hiệu thời gian bao gồm giờ ăn, mặt trời mọc/lặn và chu kỳ hàng ngày của việc nghỉ ngơi/hoạt động. Rối loạn này xảy ra do quá trình chuyển đổi nhanh chóng qua nhiều múi giờ. Nguy cơ là rất cao với công nhân bị chuyển sang làm việc ca đêm. Các triệu chứng phổ biến của rối loạn giấc ngủ do thay đổi múi giờ là cảm thấy khó chịu, mất ngủ, khó tiêu và mất phương hướng chung
Ảnh hưởng của rối loạn giấc ngủ do thay đổi múi giờ không xảy ra ngay lập tức; có thể mất một vài ngày mới bị chứng rối loạn này.
Ăn khi ngủ
Đây là chứng rối loạn giấc ngủ và cả rối loạn ăn uống. Những hậu quả của rối loạn này có thể rất nghiêm trọng nếu người bệnh mắc phải bất kỳ vấn đề sức khỏe nào như tiểu đường hay bị dị ứng thực phẩm. Rối loạn này có thể khiến người đang trong tình trạng ngủ ăn các loại thực phẩm có hàm lượng calo cao trong một thời gian rất ngắn mà họ không hề nhận biết.
Rối loạn hành vi trong giấc ngủ mắt cử động nhanh (REM)
Rối loạn hành vi trong giấc ngủ mắt cử động nhanh (REM) là một rối loạn đặc trưng bởi sự mất cơ tự ý chuẩn trong giấc ngủ REM. Về thể chất, bệnh nhân thường trải qua những giấc mơ khó chịu và phát ra những âm thanh và cử động bất thường trong giấc ngủ mắt cử động nhanh .
Rối loạn hành vi trong giấc ngủ mắt cử động nhanh có thể gây ra chấn thương nghiêm trọng cho bệnh nhân hoặc cho bạn cùng giường của họ. REM có thể nguy hiểm vì nó liên quan với những tình trạng thần kinh khác như bệnh mất trí nhớ và Parkinson.
- Xem thêm: Để rơi vào giấc ngủ
Mộng du
Mộng du khá vô hại nhưng có thể nghiêm trọng khi người bị bệnh mộng du bước vào một chiếc xe và lái xe. Nhiều trường hợp người mộng du không nhớ mình đã bước đi trong khi ngủ, nhưng khi thức dậy họ nói năng vụng về. Mộng du thường do một vấn đề tiềm ẩn như cơn co giật, chứng ngưng thở khi ngủ hay chứng loạn nhịp tim, gây ra.
Đi tiểu thường xuyên
Thức dậy vào giữa đêm để đi vệ sinh là một vấn đề khá phổ biến. Khi chúng ta già, khả năng giữ nước của cơ thể trong một thời gian dài giảm sút và điều này gây mất ngủ ở nhiều người lớn.
Phương pháp tốt nhất để đối phó với vấn đề này là ghi lại số lần bạn thức dậy. Nếu bạn thức dậy khá thường xuyên, hãy đi gặp bác sĩ vì lý do thiếu ngủ do đi tiểu nhiều có thể là bàng quang hoạt động quá mức hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.
Bạn cũng có thể điều trị rối loạn giấc ngủ này bằng cách tiến hành các bước đơn giản như tránh các chất lỏng trong 3 giờ trước khi đi ngủ, giảm uống trà và cà phê và tránh các loại thực phẩm có chứa nhiều chất lỏng như súp cho bữa ăn tối.
Hội chứng chân bồn chồn
Trong rối loạn giấc ngủ này, người bệnh luôn cảm thấy một sự thôi thúc không thể cưỡng lại phải chuyển động chân hoặc cánh tay. Sự thôi thúc này thường xảy ra khi người bệnh đang nghỉ ngơi hoặc nằm xuống do một số tình huống khó chịu, hoặc bị đau.
Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của hội chứng này bao gồm: cảm giác đau tột cùng trong chân kèm theo sự thôi thúc mạnh mẽ cần chuyển động chúng. Chuột rút lặp đi lặp lại cũng xảy ra trong lúc ngủ. Những cảm giác đau đớn tạm thời đó đỡ hơn khi người bệnh di chuyển, giãn người hoặc xoa bóp vùng đó.
Rối loạn giấc ngủ đến sớm
Hội chứng giấc ngủ đến sớm là một rối loạn trong đó giấc ngủ chính đến sớm hơn so với thời gian mong muốn. Cơ thể của bệnh nhân đặt ra một thời gian nhất định và điều này làm cho bệnh nhân đi ngủ vào buổi tối và thức dậy sớm vào buổi sáng. Các triệu chứng thường gặp là cảm giác buồn ngủ vào chiều tối, buộc phải ngủ sớm và thức dậy sớm hơn mong muốn.
Chứng ngủ rũ
Chứng ngủ rũ là một rối loạn giấc ngủ mãn tính thường bắt đầu vào thời niên thiếu và được phân biệt bởi cơn buồn ngủ ngày quá mức với sự tấn công của giấc ngủ xuất hiện. Chứng ngủ rũ có thể là do di truyền, hoặc cũng có thể không liên quan đến bất kỳ tiền sử gia đình nào.
Các triệu chứng của chứng ngủ rũ có thể có hoặc không: liệt nhất thời – đột ngột mất trương lực cơ, bị bóng đè và ảo giác mơ ngủ. Việc điều trị chứng ngủ rũ đòi hỏi phải thay đổi hành vi và điều trị bằng thuốc.
- Xem thêm: Ngủ như thế nào tốt cho sức khỏe?
Bóng đè
Bóng đè là một cảm giác có nhận thức nhưng không thể cử động. Nó xảy ra giữa hai giai đoạn tỉnh táo và ngủ. Triệu chứng phổ biến là không thể nói hay cử động trong vài phút hay giây. Thậm chí có lúc, người bệnh có thể cảm thấy bị đè nặng hay cảm giác nghẹt thở. Phần lớn nó đi kèm theo những rối loạn giấc ngủ khác như chứng ngủ rũ.
Hội chứng Kleine-Levin
Hội chứng Kleine-Levin hoặc hội chứng người đẹp ngủ là một rối loạn giấc ngủ đặc trưng bởi chu kỳ tuần hoàn ngủ và ăn thái quá. Thậm chí người bệnh có thể ngủ trong nhiều ngày, nghe có vẻ bình yên, nhưng lại rất tai hại. Khi bệnh nhân tỉnh dậy, có vẻ như toàn bộ thế giới của họ được thay đổi và họ hành động như một đứa trẻ con do nhầm lẫn, mất phương hướng, và thiếu năng lượng và thiếu cảm xúc.
Hầu hết là nằm liệt giường, mệt mỏi, và không nói năng ngay cả khi tỉnh táo. Cuộc sống của người bệnh hoàn toàn mất tập trung và họ bị tăng huyết áp với tiếng ồn và ánh sáng. Họ chán ăn, trò chơi và chán cả những sở thích của họ. Người bệnh có thể đi chơi một vài tuần, vài tháng hoặc thậm chí nhiều năm, mà không gặp bất kỳ triệu chứng nào, và sau đó, họ tái phát với cảnh báo nhỏ.
Đái dầm ở người lớn
Có hai loại đái dầm ở người lớn: Đái dầm đêm sơ cấp xảy ra khi một người lớn chỉ đơn giản là không khống chế được chứng đái dầm đơn giản hồi còn nhỏ. Loại thứ hai được gọi đái dầm thứ phát người lớn, bắt đầu vào tuổi trưởng thành.
Trạng thái này có thể là do di truyền, nhưng một loạt các yếu tố, bao gồm tiểu đường, cũng có thể là gốc rễ của vấn đề. Tăng lượng bài tiết nước tiểu trong lúc ngủ có thể dẫn đến đái dầm người lớn.
Chứng “Giấc ngủ kinh hoàng”
Chứng kinh sợ ban đêm là một rối loạn giấc ngủ được mô tả bởi một vụ khủng bố kinh khiếp và tạm thời không có khả năng lấy lại ý thức đầy đủ. Bệnh nhân đột nhiên tỉnh dậy từ giấc ngủ sóng chậm. Điều này thường đi kèm bởi sự hụt hơi, phàn nàn hay la hét. Thông thường, nó không thể hoàn toàn đánh thức người bệnh và sau đó, bệnh nhân thường chìm lại vào giấc ngủ mà không thức giấc.
Bệnh nhân hiếm khi nhớ về giấc ngủ kinh hoàng. Giấc ngủ kinh hoàng khác với những cơn ác mộng. Thông thường nó có thể rất nguy hiểm cho con người, vì nó có thể gây ra chấn thương, và thậm chí có thể làm tổn thương cho một người khác
Chứng ngủ quá nhiều
Rối loạn này được tạo thành từ các giai đoạn của cơn buồn ngủ. Chu kì giấc ngủ có thể kéo dài cho đến hàng giờ, hàng ngày hoặc thậm chí vài tuần. Trước khi mắc chứng ngủ quá nhiều, bệnh nhân thường có những triệu chứng như bị cúm và đau đầu dai dẳng. Cuộc tấn công này có thể khiến họ tăng trọng và đổ nhiều mồ hôi. Chứng ngủ quá nhiều liên quan đến kinh nguyệt cũng xảy ra do mất cân bằng nội tiết tố.
Ngáy
Không phải tất cả cơn ngáy đều là chứng ngưng thở khi ngủ. Ngáy có thể gây rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng cho người ngủ cạnh. Ngáy là sự rung của hệ thống hô hấp và và tiếng ngáy được gây ra do sự chuyển động không khí bị chặn của việc thở trong khi ngủ. Trong một số trường hợp, tiếng ngáy có thể êm dịu nhưng ở những trường hợp khác, nó có thể là vang to và khủng khiếp.
Ngáy trong khi ngủ có thể là một dấu hiệu hoặc báo động đầu tiên của chứng tắc nghẽn ngưng thở khi ngủ (OSA). Cách duy nhất để hạn chế vấn đề này là giảm cân, thay đổi tư thế ngủ và tránh dùng rượu và thuốc an thần.
Rối loạn giấc ngủ do làm việc theo ca
Đây là một rối loạn giấc ngủ nhịp sinh học xảy ra khi lịch trình làm việc và đồng hồ sinh học của bạn được đồng bộ hóa. Rối loạn giấc ngủ do làm việc theo ca (SWSD) là một rối loạn giấc ngủ nhịp sinh học đặc trưng bởi chứng mất ngủ và buồn ngủ quá mức ảnh hưởng đến những người làm việc trùng với khoảng thời gian ngủ điển hình.
Có nhiều lịch trình làm việc theo ca và lịch trình có thể được liên tục, gián đoạn hoặc luân chuyển; do đó, các biểu hiện của rối loạn giấc ngủ nhịp sinh học khá đa dạng. Cách đơn giản để điều trị rối loạn giấc ngủ này là nghỉ ngơi thường xuyên và điều chỉnh chu kỳ ngủ-thức bằng cách tăng tiếp xúc với ánh sáng tại nơi làm việc.
Chứng miên dâm
Quan hệ tình dục trong giấc ngủ, hoặc chứng miên dâm, là tình trạng một người có các hành vi tình dục trong khi vẫn còn đang ngủ. Các triệu chứng của chứng miên dâm bao gồm âu yếm, tình dục khác giới và đồng giới, thủ dâm và quan hệ tình dục bằng miệng. Đôi khi người bệnh không biết, thậm chí họ còn dính vào những tội ác nghiêm trọng như các cuộc tấn công tình dục hoặc thậm chí hãm hiếp.
Rất khó để người mắc chứng miên dâm nhớ lại những gì họ đã làm đêm qua. Chứng miên dâm cũng là một triệu chứng xảy ra ở các rối loạn giấc ngủ khác như chứng ngưng thở khi ngủ và giấc ngủ kinh hoàng. Loại rối loạn giấc ngủ này thường được kích hoạt bởi stress, cảm ứng vật lý của các đối tác trên giường của họ và uống quá nhiều rượu.
Chứng nói chuyện khi ngủ
Các triệu chứng của chứng nói chuyện khi ngủ có thể xếp loại từ những cuộc nói chuyện vô nghĩa đến các triệu chứng phức tạp kéo dài. Chứng nói chuyện khi ngủ cũng có thể là triệu chứng của một rối loạn giấc ngủ khác như rối loạn hành vi trong giấc ngủ mắt cử động nhanh hay giấc ngủ kinh hoàng. Thường không cần thiết phải điều trị, trừ khi nó làm phiền giấc ngủ của bạn cùng giường. Duy trì lịch ngủ thường xuyên là cách điều trị/ giải pháp tốt nhất cho người bị bệnh nhẹ.
Mất ngủ
Người bị mất ngủ hoặc gặp khó khăn trong việc bắt đầu giấc ngủ, tiếp tục giấc ngủ hoặc cả hai. Đây là một rối loạn giấc ngủ rất phổ biến và có thể là chính yếu hoặc chuyển tiếp. Mất ngủ quá độ là một rối loạn giấc ngủ gây ra do căng thẳng trong cuộc sống và chỉ được giải quyết một khi sự căng thẳng được giải tỏa.
Mất ngủ chính yếu không được nhận biết, dai dẳng và là khó điều trị. Mất ngủ có tác động nghịch đến tâm trạng, sự chú ý và tập trung của bạn. Thay đổi lối sống và phương pháp điều trị tâm lý có thể giúp điều trị tình trạng này.
