Ngành thực phẩm – đồ uống toàn cầu đang đứng trước thách thức lớn: vừa phải mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu của dân số gần 10 tỷ người vào năm 2050, vừa phải giảm thiểu tác động môi trường khi hệ thống lương thực hiện chiếm tới một phần ba tổng phát thải khí nhà kính.
Trong bối cảnh đó, Tetra Pak, doanh nghiệp tiên phong về công nghệ chế biến và bao bì thực phẩm, đã công bố Báo cáo Phát triển bền vững năm tài chính 2024, cho thấy những kết quả cụ thể trong việc giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Theo báo cáo, lượng phát thải trên toàn chuỗi giá trị của Tetra Pak đã giảm 25% so với năm 2019; riêng hoạt động vận hành giảm 54%, với 94% năng lượng tiêu thụ đến từ nguồn tái tạo. Đây là những dấu mốc quan trọng trên lộ trình hướng tới mục tiêu Net Zero cho nội bộ vào năm 2030 và toàn chuỗi giá trị vào năm 2050. Ông Adolfo Orive, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tetra Pak, cho rằng nhu cầu lương thực có thể tăng 60% vào năm 2050, trong khi áp lực khí hậu ngày càng nghiêm trọng, và đây chính là thách thức sống còn mà ngành phải tìm cách giải quyết.
Một trong những điểm nhấn của báo cáo là những đổi mới công nghệ nhằm giảm năng lượng tiêu thụ và lãng phí thực phẩm. Tại các dây chuyền sản xuất sữa tiệt trùng, thiết bị trao đổi nhiệt gợn sóng chữ Q – một cải tiến đang chờ cấp bằng sáng chế – đã giúp giảm tới 40% điện năng tiêu thụ, đồng thời nâng cao độ đồng đều chất lượng sản phẩm. Công ty cũng đầu tư 100 triệu Euro cho nghiên cứu và phát triển, tập trung vào bao bì dễ tái chế, phát thải carbon thấp hơn, như nắp polymer tái chế hợp tác cùng Elle & Vire hay hộp Tetra Brik® Aseptic Slim Leaf với lớp màng bảo vệ bằng giấy. Thay vì chỉ giảm lượng nhựa, Tetra Pak định hướng tạo ra bao bì có thể quay vòng trong chuỗi kinh tế tuần hoàn, vừa bảo đảm an toàn thực phẩm, vừa trở thành nguyên liệu cho vòng đời tiếp theo.
Bên cạnh những giải pháp về công nghệ, Tetra Pak cũng nhấn mạnh đến tác động xã hội. Chương trình “Sữa học đường” đã mang đến sữa và đồ uống dinh dưỡng cho 66 triệu trẻ em tại 49 quốc gia. Hơn 84.000 nông dân chăn nuôi bò sữa nhỏ lẻ ở 29 Dairy Hub trên toàn cầu được hỗ trợ nhằm ổn định thu nhập và duy trì chuỗi cung ứng bền vững. Các sáng kiến như “Approach to Nature” với hơn 20 mục tiêu phục hồi hệ sinh thái, hay việc thu hút 150 nhà cung cấp tham gia chương trình “Cùng Chúng Tôi Bảo Vệ Hành Tinh”, đã góp phần mở rộng tác động bền vững vượt khỏi phạm vi của một doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, Tetra Pak được biết đến là một trong những đơn vị tiên phong thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn cho vỏ hộp giấy. Công ty đã triển khai hàng trăm điểm thu gom trên cả nước, hợp tác với các nhà máy tái chế để biến vỏ hộp đã qua sử dụng thành sản phẩm mới. Mô hình hợp tác xã dành cho người thu gom rác giúp họ cải thiện thu nhập, được tiếp cận bảo hiểm và an sinh xã hội, thể hiện cách tiếp cận gắn kết giữa phát triển bền vững và lợi ích cộng đồng. Ở nhà máy Bình Dương, hiệu quả năng lượng đã tăng 13% so với năm 2020, hơn 5 triệu lít nước được tái sử dụng mỗi năm cho tưới tiêu, tỷ lệ chất thải duy trì dưới 3%, và hệ thống điện mặt trời gần 6.000 m² đang vận hành ổn định. Bà Nguyễn Thanh Giang, Tổng Giám đốc Tetra Pak Việt Nam, nhận định rằng mỗi sáng kiến đều mang lại giá trị thực tiễn cho khách hàng và cộng đồng, đồng thời góp phần thúc đẩy thị trường tái chế trong nước phát triển hiệu quả hơn.
Đằng sau các số liệu là những hình ảnh đời thường: một em nhỏ vùng sâu vùng xa nhận hộp sữa từ chương trình “Sữa học đường”, một nông dân nhỏ lẻ yên tâm với nguồn thu nhập ổn định, hay người lao động thu gom rác có cơ hội tham gia bảo hiểm xã hội. Những câu chuyện ấy cho thấy phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường có thể song hành, nếu được triển khai với tầm nhìn và cam kết dài hạn. Một hộp sữa sau khi sử dụng có thể trở thành vật liệu xây dựng hay đồ gia dụng, minh chứng rằng bao bì không chỉ là lớp vỏ ngoài mà còn có thể là nguồn nguyên liệu cho tương lai.
Ngành thực phẩm – đồ uống trong những thập kỷ tới chắc chắn sẽ phải mở rộng quy mô sản xuất, nhưng nếu chỉ chú trọng vào sản lượng, nguy cơ môi trường sẽ ngày càng lớn. Các sáng kiến về bao bì tái chế, vận hành xanh, hỗ trợ nông dân và cộng đồng mang đến một con đường khác: phát triển có trách nhiệm, nuôi dưỡng cả con người và hành tinh. Đến năm 2050, khi dân số thế giới chạm mốc 10 tỷ người, những hộp sữa và hộp nước trái cây vẫn sẽ hiện diện trên bàn ăn, nhưng hành trình phía sau chúng có thể đã thay đổi hoàn toàn: ít carbon hơn, nhiều vòng tái chế hơn và gắn kết cộng đồng bền chặt hơn. Bao bì – vốn chỉ là phần ngoài cùng – đang trở thành chìa khóa mở ra hệ thống lương thực bền vững cho tương lai.
