Ngày 18-4-2019, nhà xuất bản Gallimard phát hành tác phẩm về ma cà rồng Dracula trong bộ sưu tập uy tín La Pléiade.
Ma cà rồng được Bram Stoker, nhà văn Ireland, tưởng tượng ra, không chỉ đi vào văn học mà còn vào văn hóa đại chúng. Vậy Bram Stoker đã tạo ra quái vật văn học này như thế nào?
Ra mắt vào năm 1897, quyển tiểu thuyết Dracula của Bram Stoker không gây được nhiều tiếng vang. Tuy nhiên, sau thời gian bị chê bai, Dracula đã trở thành một tác phẩm cổ điển. Ngày 18-4-2019, nó được đưa vào bộ sưu tập La Pléiade của nhà xuất bản uy tín Gallimard.
Dracula và nhiều tác phẩm về ma cà rồng khác bao gồm bản dịch ra tiếng Pháp của Alain Morvan và một số truyện thuộc về văn học ma cà rồng.
Câu chuyện nổi tiếng về ma cà rồng, sinh vật quỷ dữ chuyên hút máu người, đã đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa điều thiện và điều ác giữa ham muốn tình dục và cái chết, từ nay đã được in trên giấy Kinh thánh.
Ma cà rồng huyền thoại
Bram Stoker (1847-1912) không phải là nhà văn đầu tiên quan tâm đến nhân vật ma cà rồng. Tuy nhiên, nhân vật này đã trở thành huyền thoại và đã tạo được vị trí trong nền văn hóa đại chúng. Tác phẩm của Bram Stoker đã được chuyển thể thành kịch, truyện tranh, và đặc biệt là phim ảnh.
Dracula được chiếu lần đầu tiên trên màn ảnh vào năm 1921 bởi đạo diễn người Hungary, Karoly Lajthay. Lấy cảm hứng từ đó, Friedrich Murnau, đạo diễn người Đức, cho ra đời phim Ma cà rồng Nosferatu nổi tiếng vào năm 1922.
Đạo diễn người Mỹ, Francis Ford Coppola, đã hiện đại hóa, cải biên Dracula vào năm 1992, và truyền bá rộng rãi trên sân khấu thế giới.
Tóm lại, Dracula đã trở thành ma cà rồng phổ biến rộng rãi trong đại chúng. Nhưng Bram Stoker đã tạo ra con quái vật văn học này như thế nào? Theo các chuyên gia, nhà văn đã lấy cảm hứng từ nhiều huyền thoại và nhân vật lịch sử.
Ảnh hưởng từ các nước phương Đông
Trong số đặc biệt của tạp chí văn học Nouveau, số ra tháng 2-2013, Alain Pozzouli, nhà văn giả tưởng người Pháp, tác giả của một số tác phẩm về huyền thoại ma cà rồng, muốn dẫn dắt độc giả quay về nguồn gốc của ma cà rồng.
Theo Alain Pozzouli, Bram Stoker chịu ảnh hưởng lớn từ quyển sách Carmilla của nhà văn Ireland, Joseph Sheridan Le Fanu, phát hành năm 1872.
Trong cuốn tiểu thuyết này, Laura, một cô gái trẻ người Anh sống ở Styrie thuộc nước Hungary, tiếp đón Carmilla đến nhà.
Người khách lạ này hóa ra là ma cà rồng, đã quyến rũ, “thôi miên” nữ gia chủ bằng những lời yêu thương đường mật và lần mòn giết cô.
Tương tự như Carmilla, một phần câu chuyện về Dracula diễn ra ở Rumania, một nước Đông Âu, trong một lâu đài xa xôi thuộc vùng núi Carpates hẻo lánh.
Đặc điểm ma cà rồng của Joseph Sheridan Le Fanu, bá tước Dracula, là sợ ánh sáng mặt trời. Tác phẩm này nằm trong bộ sưu tập La Pléiade.
Vlad L’Empaleur, một hình mẫu lịch sử
Alain Pozzouli kể: “Sau khi phát hiện ra tác phẩm trên, Bram Stoker bắt đầu nghiên cứu những câu chuyện và truyền thuyết về vùng Balkans.
Tác giả người Ireland này khám phá ra sự tồn tại của Vlad L’Empaleur, còn được gọi là Vlad III, một hoàng tử trị vì ở Valachie, một tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ, vào cuối thời Trung cổ, khoảng những năm 1448-1476.
Bạo chúa này nổi tiếng bởi những biện pháp đàn áp dã man. Vlad L’Empaleur tàn phá các làng mạc Hungary, Bungari và Thổ Nhĩ Kỳ. Hắn có cách tiêu khiển là thực hiện nhục hình những cư dân mà hắn bắt làm tù binh.
Cách làm này đã mang lại cho hắn biệt danh “Dracula”, vì drkl theo ngôn ngữ slave cổ có nghĩa là “cọc” và drago có nghĩa là “rồng”, quái vật của quỷ theo tiếng Latinh.
Alain Pozzouli lưu ý: “Trong tiểu thuyết, ma cà rồng chỉ bị khuất phục và giết chết nếu dùng cọc đâm thẳng vào tim nó: cọc thường làm bằng gỗ sồi hay gỗ thích, loại gỗ dùng để làm cây thánh giá, biểu tượng tôn giáo thời kỳ nguyên thủy”.
Trong một bộ phim được chuyển thể mới đây từ tiểu thuyết tựa đề Dracula Untold (2014), đạo diễn người Ireland Gary Shore, khai thác nhân vật Vlad III.
Trong phim, hoàng tử ký kết một hiệp ước với ma cà rồng để cứu người dân mình khỏi cuộc xâm lược của Thổ Nhĩ Kỳ.
Theo hiệp ước, trong ba ngày, hoàng tử có sức mạnh của 100 người, nhưng hoàng tử phải vượt qua cơn khát máu người. Nếu làm được điều này, hoàng tử sẽ trở lại người bình thường. Ngược lại, hoàng tử sẽ trở thành ma ca rồng vĩnh viễn.
Một nữ bá tước bị ô danh vì tin đồn
Jacques Sirgent, cựu giáo sư sử học và tiếng Anh, xác nhận: “Vlad L’Empaleur chưa bao giờ được mô tả là ma cà rồng trong lúc sinh thời”.
Vị cựu giáo sư này đã từ bỏ sự nghiệp giảng dạy để cống hiến hết mình cho niềm đam mê nghiên cứu về Dracula. Ông đã xuất bản bản dịch tác phẩm gốc của Bram Stoker và đã viết nhiều cuốn sách sách về ma cà rồng.
Theo ông, Bram Stoker hẳn là đã lấy cảm hứng từ Elizabeth Bathory. Vị nữ bá tước người Hungary này, có biệt danh là “Người phụ nữ vấy máu”, thực sự tồn tại (1560-1614). Bà đã sống phần lớn cuộc đời trong lâu đài gần Trencin, một thị trấn cổ của Hungary hiện nay thuộc về Slovakia.
Theo truyền thuyết, Elizabeth Batholy đã giết nhiều cô gái và phụ nữ trẻ và tắm trong máu của các nạn nhân để duy trì sự trẻ trung. Tin đồn này đã khiến bà bị xem như là ma cà rồng lúc sinh thời.
Jacques Sirgent xác nhận: “Trong thực tế, bà chưa bao giờ giết ai cả. Bà là một phụ nữ đẹp, thông minh và quản lý tài sản tốt hơn nhiều so với chồng của bà mất sớm vào năm 1604.
Jack L’Éventreur, kẻ giết người mổ bụng, nguồn cảm hứng?
“Bram Stoker đã lấy hai nhân vật lịch sử khát máu, một trường hợp thực tế và một trường hợp chỉ là giả định, và từ đó xây dụng nhân vật ma cà rồng”, Jacques Sirgent kết luận. Đã từng sống ở London, Bram Stoker cũng đã lấy cảm hứng từ nguồn tin tức gần nơi ở được công chúng biết đến.
Jack L’Eventreur, một kẻ khát máu chuyên mổ bụng giết người, tấn công phụ nữ, là tên một nhân vật trong tiểu thuyết.
Jacques Sirgent giải thích: “Không có tính nhất quán về nguồn cảm hứng của tác giả. Nhưng không có tài liệu lịch sử nào cho thấy tác giả đã quan tâm đến ma cà rồng trước khi vụ việc được giới truyền thông đại chúng rầm rộ đưa tin. Trong phần lời nói đầu của quyển tiểu thuyết đầu tiên viết bằng tiếng Ireland do chính Bram Stoker chấp bút, tên Jack L’Éventreur đã được nêu lên”.
Hơn 100 năm sau, vị bá tước có cặp răng nanh dài tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều dự án mới. Một bộ phim 3 tập, mỗi tập 90 phút, có tên rất đơn giản Dracula, sẽ sớm được phát sóng trên kênh BBC và Netflix.
Ma cà rồng, được thể hiện bởi diễn viên Claes Bang, xuất hiện ở London vào cuối thế kỷ 19, trùng hợp với địa điểm và thời gian mà Bram Stoker cho ra đời nhân vật Dracula của ông.
