Trong bản Báo cáo thường niên toàn cầu về di cư nội địa, Trung tâm Kiểm soát di cư nội địa (IDMC) và Hội đồng Tỵ nạn Na Uy (NRC) thống kê được trên 30 triệu người phải rời bỏ nơi cư trú vào năm 2016, do hai nguyên nhân chính là xung đột và thiên tai. Tính ra cứ mỗi giây qua đi, trên thế giới có một người phải rời bỏ nơi cư trú. Trong số hơn 30 triệu người lâm vào cảnh này, 7 triệu người do xung đột gây ra. Điều đáng ngạc nhiên là số người rời bỏ nơi cư trú do thiên tai nhiều gấp ba lần số nạn nhân của các cuộc xung đột, và trên 68% trường hợp diễn ra tại Đông Á và Thái Bình Dương, bao gồm cả Trung Quốc và Philippines. Quốc gia có nhiều người di cư nội địa nhất là Trung Quốc, với 7,4 triệu người, kế đó là Philippines với 5,9 triệu người, Ấn Độ 2,4 triệu người và Indonesia 1,2 triệu người. Trung Quốc là nước đông dân nhất thế giới, con số hơn 7 triệu người chưa phải là một tỷ lệ đáng kể, Philippines thì là nạn nhân của bão tố và lụt lội triền miên. Số phận các đảo quốc cũng tồi tệ không kém. Đảo Haiti hiện vẫn còn chịu đựng hậu quả của trận động đất năm 2010 và mới đây là trận bão Matthew, đang nằm trong số những quốc gia có tỷ lệ người rời bỏ nơi cư trú hàng đầu thế giới. Đảo quốc này không chỉ đối mặt với nguy cơ cao về thiên tai, mà còn về khả năng yếu kém khi đối phó với chúng.
Theo nhận định của Alexandra Bilak, Giám đốc thuộc IDMC, những con số về sự di cư nội địa được công bố vẫn còn dưới mức thực tế. Từ đầu năm 2017 đến nay, chỉ riêng đất nước Trung Phi, số người mới rời bỏ nơi cư trú đã lên đến hơn 1 triệu. Số người tỵ nạn trong phạm vi nội địa cao gấp hai lần số người tỵ nạn phải rời bỏ đất nước, nhưng lại không được cộng đồng quốc tế quan tâm giúp đỡ bằng. Số tiền chi ra để tái định cư người tỵ nạn ở những nước dung chứa họ cao hơn rất nhiều số kinh phí dành giúp đỡ cho những đất nước từ đó họ đã ra đi, khi mà vẫn có nhiều đồng bào của họ phải tỵ nạn ngay trên quê hương mình. Bilak cho rằng những việc làm hiện nay của cộng đồng quốc tế chỉ mới động đến phần nổi của tảng băng. Ông kêu gọi chấn chỉnh lại các chương trình cứu giúp người phải rời bỏ nơi cư trú, cả trong lẫn ngoài đất nước mà họ đã sinh sống, trong đó không thể bỏ quên việc hỗ trợ một cách thiết thực những quốc gia đang trải qua xung đột quân sự hoặc thường xuyên bị đe dọa bởi thiên tai, để hạn chế tối đa số người phải rời bỏ nhà cửa, làng mạc, dù để ra nước ngoài hay chỉ để tìm một nơi an toàn hơn ở trong nước.
- Lê Nguyễn tổng hợp
