Vị trí địa lý của bán đảo Cap Grim trên đảo Tasmania của Úc khiến nó trở thành nơi ít ô nhiễm nhất thế giới mà nước Úc muốn bảo tồn.
Sam Cleland phụ trách trạm đo đạc chất lượng không khí trên bán đảo Cap Grim, thuộc bang cực Nam Tasmania của Úc. Ngày 25-2-2019, William West, phóng viên của AFP khu vực châu Á Thái Bình Dương, nghẹt thở, ho hen, sổ mũi ngay trong mùa mà không khí thường dễ bị ô nhiễm. Nhưng một góc gió lộng và biệt lập của khu vực trên đảo Tasmania là khuôn mẫu ngoại lệ được sử dụng làm tiêu chuẩn quốc tế để khảo sát không khí sạch.
Bán đảo Cap Grim có nhiều góc nhìn ngoạn mục với những bãi cỏ rộng lớn và mặt nước trong vắt của Nam Đại Dương. Đây rõ ràng là một nơi tuyệt đẹp, đồng thời là điểm chuẩn nghiên cứu của các khoa học gia.
Từ năm 1976, mảnh đất hoang sơ và lộng gió này đã là trạm đo lường mức độ nhiễm của Cap Grim, một cơ sở hạ tầng của chính phủ Úc với nhiệm vụ chính là đóng chai không khí. Sam Cleland, phụ trách trạm đo lường xây trên vách đá cheo leo, giải thích cho phóng viên AFP William West: “Công việc của chúng tôi là tìm không khí sạch nhất thế giới và đo lường mức độ ô nhiễm của nó”.
Về hướng Tây Cap Grim, quốc gia gần nhất là Argentina. Về phía Nam, không có gì khác ngoài Nam cực mênh mông lạnh giá. Vị trí cô lập của trạm đo lường chất lượng không khí biến nó thành nơi hoàn hảo để thu thập thứ mà nhiều người coi là không khí tinh khiết nhất trái đất, không bị ô nhiễm bởi khí thải xe hơi hay khói từ đồn điền cao su.
Thổi từ hướng Tây Nam lên vĩ tuyến 40, những luồng gió mạnh phải du hành nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, ngang qua vùng biển bao la rộng lớn. Từ đó, không khí được thanh lọc để trở thành trong sạch nhất thế giới.
Nguồn tài nguyên không khí
Đây là lúc mà Sam Cleland và các đồng nghiệp thu thập các thành phần hỗn hợp của không khí: diazote, dioxygène và các thành phần khác. Để làm việc này, họ sử dụng một hệ thống ống laser nhẵn bóng trông giống như trong phim hoạt hình Wallace và Gromit, hai nhà phát minh nổi tiếng về plasticine, một loại đất nhồi và các dụng cụ đo lường cực nhạy.
Các thiết bị của họ tinh tế đến độ các phương tiện giao hàng đến từ thị trấn gần nhất chỉ cách đó 1 giờ xe chạy, bị cấm vào để ngăn ngừa mọi số liệu đo lường sai lệch có thể xảy ra.
Trong khi các thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới đang vật lộn để thu hút nhân tài hay ngăn chặn các bệnh mãn tính, người dân ở Cap Grim biến môi trường còn tương đối nguyên vẹn của họ thành đề cương để bán.
Để bán thịt bò địa phương, họ nhấn mạnh vào các nghiên cứu khoa học về chất lượng không khí. Số lượng ngày càng tăng của các trang trại gió và du lịch hít thở không khí trong sạch cho thấy danh tiếng của Cap Grim dần được nâng lên.
Nghề làm mưa
Mike Buckby, “người làm mưa” thuộc công ty Water Company ở Cap Grim, thu thập và kinh doanh nước mưa rơi từ trên “bầu trời tinh khiết nhất thế giới”. “Trên thế giới, hầu hết nước được khai thác từ suối”, Mike Buckby giải thích, tay chỉ hệ thống hồ chứa, tấm bạt và cống thoát được lắp đặt trên diện tích tương đương với một nửa sân bóng, cách bờ biển không xa.
Mike Buckby nói: “Chúng tôi lệ thuộc vào những cơn mưa đến từ Nam Đại Dương”. Theo ông, nước ở đây có vị ngọt đặc biệt, chứa ít H2O và dấu vết của muối biển rất mờ nhạt.
“Nước sẽ có một ít sodium nhưng rất trung tính và ngọt dịu”, Mike Buckby cho biết. “Trong nước suối, người ta thường tìmthấy hàm lượng cao magnésium, nitrate, phosphore, potassium tự nhiên”.
Trạm khảo sát Cap Grim và không khí sạch đo được mang đến cho các nhà thầu địa phương một lợi thế cạnh tranh trong một thị trường cạnh tranh không kém. Chúng ta sẽ không có được lợi thế này nếu không có trạm Cap Grim. Ông kết luận: “Chúng tôi kinh doanh sự lãng mạn, nhưng chúng tôi có kho dữ liệu 43 năm chứng minh đó là hỗn hợp không khí sạch nhất thế giới”.
Thay đổi nhanh chóng
“Tuy nhiên, bán đảo Cap Grim không hoàn toàn thoát khỏi mức độ ô nhiễm ngày càng tăng. Khi gió thổi đến từ phương Bắc, cụ thể là Melbourne hay Sydney, có thể tìm thấy dấu vết hóa học của các nhà máy khác nhau đang hoạt động trong ngày hôm đó”, Cleland cho biết.
Trạm Cap Grim đã có thể đo được sự gia tăng khí thải làm suy giảm tầng ozone từ những nơi xa xôi như Trung Quốc. Ngay cả không khí trong sạch đến từ hướng Tây Nam cũng thay đổi nhanh chóng. Sam Cleland nói tiếp: “Trong 2000 năm qua, nồng độ CO2 nói riêng vẫn ở mức khá ổn định”.
Các mẫu lõi lấy từ băng cực của các nhà nghiên cứu cho thấy mức CO2 trong bầu khí quyển là khoảng 275 phần triệu (275 ppm) trong phần lớn của một triệu năm qua.
“Từ năm 1976, khi chúng tôi bắt đầu đo nồng độ CO2 ở đây, chúng tôi ghi nhận được 330 ppm, và bây giờ là 405 ppm”, ông cho biết.
“Ngưỡng 400 ppm này đã bị vượt qua vào đầu thập niên 2010. Đây là dấu hiệu cho thấy sự bất cập của các chính sách bảo vệ môi trường trên toàn thế giới. Và mức độ carbon dioxide ghi nhận được tại Cap Grim từ nay trở đi sẽ tương đương với một số thành phố vào thời kỳ đầu của cuộc cách mạng công nghiệp”, Cleland lưu ý. “Những gì mà chúng thấy trong bầu khí quyển hiện nay hẳn là chưa từng xảy ra trước đây. Ít ra là trong vòng 1 triệu năm qua”.
- Xem thêm: Tasmania xinh đẹp
