Trong thành phố Mumbai rực rỡ sắc màu của Ấn Độ, khu Dharavi được mệnh danh là một trong những khu ổ chuột lớn nhất ở châu Á. Trong suốt hai thập niên qua, các nhà quản lý đã nhiều lần tìm cách đổi mới Dharavi, tuy nhiên các đề án quy hoạch khu vực rộng hơn 240 hécta này đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ phía cư dân, cho rằng giới chức thành phố không xem xét lợi ích của họ.
Mumbai, trung tâm tài chính của Ấn Độ là một trong những thành phố có giá bất động sản cao nhất thế giới. Sự tương phản giữa người giàu và người nghèo ở đây khá rõ rệt, với khoảng 60% dân số của thành phố – tức là hơn 18 triệu người sống ở các khu ổ chuột. Trong đó, Dharavi luôn là địa điểm thu hút dân di cư từ khắp Ấn Độ. Nhiều người đã sống ở đó suốt nhiều thập niên, trong những căn phòng xập xệ và khu nhà ở thấp bé chìm giữa các tòa nhà chọc trời và khách sạn sang trọng nằm rải rác trong thành phố.
Mới đây các quan chức chính quyền thành phố đã xây dựng một đề án, theo đó, doanh nghiệp tư nhân sẽ giải phóng mặt bằng và xây dựng các chung cư cao tầng, trong đó mỗi gia đình đủ điều kiện sẽ được cấp một căn hộ miễn phí với diện tích 21m2. Nhà đầu tư được quyền xây dựng không gian thương mại để cho thuê.
Giới chức thành phố đã đệ trình một kế hoạch tái phát triển Dharavi trị giá 250 tỉ rupee (3,7 tỉ USD) lên chính quyền bang Maharashtra phê duyệt sau khi đề án trước đó không thu hút được nhà thầu.
Ông Debashish Chakrabarty, người đứng đầu cơ quan tái thiết Dharavi cho biết dự án mới dựa trên quan hệ đối tác công – tư (PPP), có khu vực kinh doanh rộng rãi song chỉ dành cho những hộ có hoạt động kinh doanh “chính thức, hợp pháp”. Theo ông Chakrabarty, tất cả các hộ kinh doanh được cấp phép sẽ có khu vực riêng theo kế hoạch, với các điều kiện tốt hơn và sạch sẽ hơn. Còn những người tham gia vào hoạt động kinh doanh phi chính thức có thể đăng ký giấy phép thương mại và họ cũng sẽ được cấp chỗ để tiếp tục kinh doanh.
Một số nhà hoạt động cho rằng các dự án xây dựng thành phố thông minh trên khắp Ấn Độ sẽ buộc hàng chục nghìn người rời khỏi những ngôi nhà ổ chuột của họ trong bối cảnh các nhà quy hoạch đô thị muốn tô đẹp khu vực trung tâm và xây dựng các tuyến tàu điện ngầm. Một vài nhà quan sát nhận xét: trừ khi cơ quan chức năng cung cấp cho cư dân Dharavi nhiều lợi ích hơn và công nhận vai trò quan trọng của các hộ kinh doanh tại đây, nếu không bất kỳ kế hoạch tái thiết khu vực này đều sẽ thất bại.
- M.L
