Mấy năm vừa qua, các hoạt động giao lưu, gặp gỡ giữa người sáng tác và người đọc ngày càng sôi động. Việc tác giả và đơn vị làm sách chủ động, xông xáo hơn trong việc tiếp cận với độc giả đã khiến công chúng quan tâm đến văn hóa đọc nhiều hơn. Tuy còn rất lâu mới bắt kịp các nước phát triển về tính chuyên nghiệp và mức độ đầu tư trong hoạt động quảng bá cho sách, song những tín hiệu vui gần đây đã cho thấy xu hướng nhà văn chủ động hướng đến độc giả đang dần hình thành.
Nhiều việc làm cụ thể để hướng đến người đọc
Không chỉ các buổi gặp gỡ giữa giới sáng tác và công chúng được tổ chức ngày càng nhiều mà đối tượng tham gia cũng ngày càng đa dạng. Ngoài các nhà văn nổi tiếng trong nước còn có cả nhà văn nước ngoài, cây bút Việt kiều, các dịch giả, người viết trẻ giao lưu với nhiều đối tượng độc giả khác nhau. Các đơn vị thường đứng ra tổ chức các hoạt động như thế này có thể kể đến NXB Trẻ, Công ty sách Phương Nam, Nhã Nam, Đại học Hoa Sen, các câu lạc bộ đọc sách như CLB Nguyễn Huy Tưởng, CLB Đọc Sách Cùng Con, Behind The Cover… Bên cạnh những câu chuyện xung quanh tác phẩm, có thể nói các chia sẻ về sự trải nghiệm và quan sát cuộc sống của người viết luôn có sức hấp dẫn đối với công chúng thích đọc sách. Những buổi giao lưu do các đơn vị có uy tín tổ chức luôn kín chỗ và giúp lượng sách bán ra được tốt hơn. Giữa tháng Tám vừa qua, với sự phối hợp với Công ty Phương Nam, cây bút trẻ Anh Khang đã ra mắt cuốn tản văn Trôi về phía ngày cũ – tác phẩm đầu tay của mình tại tòa nhà Vincom. Nhờ có cách tổ chức sự kiện phù hợp với giới trẻ thành thị cùng cách làm truyền thông khá chuyên nghiệp, buổi giới thiệu sách thu hút rất đông bạn trẻ tham dự và chưa đầy một tháng sau đó, 1.000 cuốn sách của tác giả này đã được bán hết.
Tại những nước phát triển, các hoạt động nhằm tạo mối quan hệ và thiện cảm giữa công chúng với nhà văn – tác phẩm từ lâu đã là một quy trình bài bản và chuyên nghiệp. Những NXB lớn đều có bộ phận chuyên phụ trách công việc này để đảm bảo tác phẩm đến được với công chúng một cách rộng rãi nhất. Người viết ở các nước này thường cũng năng động hơn và khá quan tâm đến việc xây dựng hình ảnh bản thân, trau dồi khả năng diễn thuyết, trò chuyện với công chúng… Tại Việt Nam, xu hướng này chỉ mới bắt đầu ở những đơn vị làm sách lớn và các hoạt động giao lưu thường dành cho các nhà văn đã nổi tiếng. Tuy nhiên, một số cây bút trẻ năng động, có hiểu biết về truyền thông gần đây thường chủ động phối hợp với đơn vị xuất bản để tổ chức giao lưu, tạo quan hệ với báo đài để quảng bá rộng rãi tác phẩm của mình và đạt được những kết quả khả quan.
Dòng sách kiến thức cũng cần được quảng bá tốt
Nếu dòng sách văn học có thể bán chạy hơn dựa trên sự quảng bá rộng rãi thì dòng sách kiến thức cũng đang đến gần với đối tượng độc giả của mình hơn nhờ các nỗ lực giới thiệu sách của những đơn vị giàu tâm huyết như NXB Tri Thức, Đại học Hoa Sen, Dự án Sách Hay. Các tác phẩm triết học, nghiên cứu, nghệ thuật… ngày càng tiếp cận tốt hơn với đối tượng bạn đọc riêng của mình thông qua các buổi ra mắt ít rầm rộ nhưng chọn lọc. Ngoài những tác phẩm dịch, gần đây cuốn Trò chuyện triết học của tác giả Bùi Văn Nam Sơn, Sách về nghệ thuật đương đại của hai tác giả Bùi Như Hương và Phạm Trung cũng thu hút được sự chú ý của nhóm công chúng yêu thích sách kiến thức. Người đọc cũng dễ dàng tìm thấy thông tin, bài giới thiệu chi tiết về các cuốn sách kiến thức trên trang web của các đơn vị trên.
Bên cạnh đó, tổ chức giải thưởng cũng là một trong những cách quảng bá sách hiệu quả. Bà Nguyễn Thúy Uyên Phương, Giám đốc dự án Sách Hay – đơn vị tổ chức giải thưởng Sách Hay cho biết sau khi giải thưởng này được tổ chức lần đầu vào năm 2011, những tác phẩm đoạt giải đã bán rất chạy. Một cách làm mới mẻ nữa là mời những tên tuổi đang được công chúng hâm mộ tham gia vào các dự án sách cũng đã bắt đầu được áp dụng tại Việt Nam. Thành công gần đây nhất có lẽ là trường hợp tác phẩm Ai và Ky ở xứ sở những con số tàng hình – cuốn tiểu thuyết về kiến thức toán học được viết chung bởi Giáo sư Ngô Bảo Châu và cây bút Nguyễn Phương Văn. Cuốn sách này sau khi được Nhã Nam phát hành vào tháng 3-2012 đã bán hết 10.000 cuốn chỉ trong vòng một tuần.
Giữa bối cảnh công chúng có nhiều cách giải trí và bổ sung kiến thức như hiện nay, đơn vị làm sách cũng như các tác giả đã bắt đầu đi theo xu hướng chung của thế giới là chủ động hơn, nhạy bén hơn trong việc tiếp cận với đối tượng độc giả của mình, bắt đầu từ việc đầu tư trang bìa ấn tượng, tổ chức giới thiệu tác phẩm sao cho lôi cuốn, xa hơn nữa sẽ là việc liên tục hoàn thiện hoạt động tổ chức xét, trao giải thưởng…
- Cẩm Tú, Ảnh Trương Trọng Hoàng
