Năm nay, 21 phim tranh giải Cành cọ vàng, 18 phim tham gia mục Un Certain Regard và chín phim chiếu nhưng không tranh giải (Out of Competition). Liên hoan phim Cannes năm nay có buổi chiếu đặc biệt tôn vinh kiệt tác 50 tuổi của đạo diễn Stanley Kubrick – bộ phim 2001: A Space Odyssey.
LHP Cannes lần thứ 71 vừa khai mạc tuần qua, ấn tượng là nụ cười gượng của nữ diễn viên hạng A Cate Blanchett trong vai trò chủ tịch ban giám khảo, khi lảng tránh các câu hỏi về Harvey Weinstein, phong trào #metoo, và sự “ảm đạm” của các nhà làm phim nữ trong kỳ liên hoan này.
Trước những câu hỏi của báo chí rằng liên hoan năm nay sẽ thay đổi như thế nào trong phong trào #metoo đang sôi nổi như hiện nay, liệu có tiếp tục phớt lờ những phụ nữ tài năng trong ngành công nghiệp điện ảnh hay hành động quả quyết hơn trong việc trao kết quả Cành cọ vàng cho một trong ba nữ đạo diễn có phim tranh giải…, nữ trưởng ban giám khảo cố gắng đặt sự việc vào đúng bối cảnh: “Đây là giải Cành cọ vàng, không phải giải Nobel Hòa Bình.
Để có những thay đổi sâu sắc, cần có những hành động cụ thể. Năm nay có nhiều tác phẩm của phụ nữ tranh giải, không phải vì giới tính của họ, hay vì ảnh hưởng từ #metoo, mà vì chính chất lượng tác phẩm của họ”. Blanchett rất tự tin với vai trò cầm cân nảy mực, vì cô tin tưởng vào chỗ dựa vững chắc là các thành viên ban giám khảo uy tín và đa dạng. Các thành viên còn lại là Trương Chấn, Ava DuVernay, Robert Guediguian, Khadja Nin, Lea Seydoux, Kristen Stewart, Denis Villeneuve và Andrey Zvyagintsev. Chủ tịch Liên hoan phim Cannes – Thierry Fremaux – cho biết họ chọn nhiều giám khảo nữ để tăng sự hiện diện của nữ giới ở sự kiện.
Trong số 21 bộ phim được chọn tranh giải Cành cọ vàng, chỉ có ba tác phẩm của phụ nữ là Eva Huson đại diện cho điện ảnh Pháp với tác phẩm Les filles du soleil; nhà làm phim người Liban – Nadine Labaki với tác phẩm Capharnaüm và Alice Rohrwacher của Italy với Lazzaro Felice.
Có hai đại diện của điện ảnh Nhật Bản là đạo diễn Hirokazu Kore Eda và Ryusuke Hamgaguchi. Kore Eda đã quá quen thuộc với khán giả ở Cannes và lần này ông trở lại với tác phẩm Shoplifters. Khác hẳn với Kore Eda, đạo diễn trẻ tuổi Ryusuke Hamaguchi lần đầu được mời tranh giải với Asako 1 & 2. Tại quê hương, Hamaguchi nổi tiếng với bộ phim nhiều tập mang tên Senses.
Về phía điện ảnh Hàn Quốc, ban tổ chức Liên hoan phim Cannes 2018 đã chú ý đến Burning của nhà làm phim Lee Chang Dong. Ông từng đã gây chú ý tại hai kỳ Liên hoan phim Cannes với Poetry và Secret Sunshine.
Đạo diễn Trung Quốc Giả Chương Kha tranh Cành cọ vàng với Ash is Purest White. Giả Chương Kha là “người quen” ở Liên hoan phim Cannes với bốn tác phẩm đều tranh giải Cành cọ vàng là Unknown Pleasures (2002), 24 City (2008) và I Wish I Knew (2010) và A Touch of Sin (2013). Năm 2013, ông giành giải Kịch bản xuất sắc cho phim A Touch of Sin. Năm 2015, Giả Chương Kha vinh dự nhận giải Carrosse d’Or, được trao bởi Hiệp hội các nhà làm phim Pháp, vinh danh cống hiến đột phá, lòng dũng cảm và tư duy độc lập của các nhà làm phim toàn cầu.
Điểm đáng chú ý khác là năm nay, ban tổ chức Liên hoan phim Cannes đã dành cơ hội cho các nhà làm phim trẻ và ít được biết tới. Liên hoan phim Cannes cũng vinh danh điện ảnh Iran khi mời đạo diễn Asghar Farhadi tranh Cành cọ vàng. Tác phẩm Todoss Lo Saben được thực hiện tại Tây Ban Nha với bộ đôi tài tử nổi tiếng Penelope Cruz – Javier Bardem là tác phẩm khai mạc mùa Cannes 2018. Một tác phẩm khác đến từ điện ảnh Iran là Se Kokh của đạo diễn Jafar Panahi. Về phía Pháp, có tới bốn tác phẩm được chọn tranh giải Cành cọ vàng.
Đại diện Netflix đưa ra thông báo rút tất cả phim khỏi sự kiện sau các cuộc tranh luận giữa đơn vị này và ban tổ chức Cannes vài tuần qua. Thierry Frémaux – Chủ tịch Liên hoan phim Cannes – khẳng định phim của Netflix chỉ được dự hạng mục không tranh giải.
Theo quy định mới của Liên hoan phim Cannes, một phim muốn tranh giải phải được chiếu ở rạp, còn các tác phẩm của Netflix được phát hành trực tuyến trên trang web của họ. Giải pháp được đề ra là phim của Netflix sẽ chiếu vài suất ở Pháp để đủ tiêu chuẩn tranh giải. Tuy nhiên, nếu làm vậy, phải 36 tháng sau phim mới có thể chiếu trực tuyến (theo luật của Pháp), làm đảo lộn kế hoạch phát hành của đơn vị.
Năm 2017, Liên hoan phim Cannes cho hai phim của Netflix là The Meyerowitz Stories (đạo diễn Noah Baumbach) và Okja (đạo diễn Bong Joon Ho) tranh giải Cành cọ vàng. Điều này dẫn đến những tranh cãi suốt thời gian diễn ra sự kiện. Năm nay, ban tổ chức đưa ra quyết định dứt khoát với các phim của Netflix.
Tám mươi hai phụ nữ đã bước lên thảm đỏ Liên hoan phim Cannes để đòi quyền bình đẳng nam nữ trong điện ảnh, nổi bật là những khuôn mặt quen thuộc như Cate Blanchett (Chủ tịch ban giám khảo Cannes 2018), Kristen Stewart và Jane Fonda. Cuộc biểu dương này diễn ra sau nhiều năm Liên hoan phim Cannes bị chỉ trích không tăng số tác phẩm do phụ nữ đạo diễn được chiếu giới thiệu hay tranh giải tại Cannes. Từ khi Liên hoan phim Cannes ra đời vào năm 1946, số phim của các nữ đạo diễn tham gia chưa đến con số 100, trong khi phía nam giới là 1.688. Cành cọ vàng về tay 71 đạo diễn nam trong khi chỉ có hai đạo diễn nữ. Các nữ diễn viên tham dự cũng biểu thị sự đoàn kết với các phong trào chống xâm hại tình dục như #metoo và Time’s Up.
