Ngày 1-7, ông Rodrigo Duterte chính thức tuyên thệ nhậm chức để trở thành Tổng thống thứ 17 của Philippines. Một trong những động thái đầu tiên sau khi nhậm chức của ông Duterte sẽ là biến đất nước này thành một liên bang. Ông muốn xóa bỏ cơ chế chính trị hiện nay do một thể chế kiểm soát và chỉ đạo từ Manila.
Trong chiến dịch vận động tranh cử, luật sư Rodrigo Duterte đã cam kết sẽ thay đổi Hiến pháp để xây dựng một chế độ liên bang cho Philippines bằng cách phân tán quyền lực về các tiểu bang mới để điều hành vận mệnh của 81 tỉnh hiện nay.
Hiện người dân Philippines đang rất kỳ vọng vào vị tân tổng thống sẽ thực hiện những cam kết của mình bằng cách nhanh chóng đưa ra những biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả để giải quyết tình trạng bất bình đẳng, tỷ lệ tội phạm cao, hệ thống pháp lý yếu kém, nạn tham nhũng tràn lan, cơ sở hạ tầng xuống cấp…, vốn đang được xem là những vấn đề nhức nhối trong xã hội.
Theo kế hoạch của ông Duterte, các tiểu bang sẽ được quyền tự trị rộng rãi, có thể giữ lại phần lớn lợi nhuận từ khai thác tài nguyên giúp cho địa phương được phát triển tốt hơn. Trong chế độ liên bang, trung ương chỉ giữ những thẩm quyền cốt lõi như an ninh, quốc phòng, chính sách đối ngoại và hải quan.
Tác động quan trọng nhất của chính sách phân chia quyền lực là thiểu số Hồi giáo ly khai sẽ ngừng nổi dậy chống chính quyền trung ương. Trong những tuần lễ gần đây, những tuyên bố thuận chiều từ các thủ lĩnh Hồi giáo vũ trang cho thấy là họ đồng ý với dự án liên bang.
Tuy nhiên, theo AFP, cải cách Hiến pháp không phải là chuyện đơn giản. Bản Hiến pháp Philippines được sửa đổi lần cuối cùng vào năm 1987 sau cuộc đảo chính lật đổ chế độ độc tài Marcos.
Những người chống lại dự án liên bang cho rằng kế hoạch của ông Rodrigo Duterte mù mờ và đặt câu hỏi liệu chế độ liên bang sẽ trị được căn bệnh hiện nay của Philippines hay sẽ làm cho các vấn đề trở thành nghiêm trọng hơn?
Theo nhà phân tích Temario Rivera, thuộc Center for People Empowerment in Governance, trong một nước mà chính thể đã yếu thì chế độ liên bang có thể làm cho tan rã. Việc phân chia quyền lực có thể tạo cơ hội cho các nhóm lợi ích ở địa phương, một phần là nguồn gốc của tình trạng bạo lực hiện nay, thâu tóm quyền lực. Trong trường hợp chính phủ trung ương không đủ mạnh để phản ứng, chế độ liên bang sẽ đưa Philippines vào một tương lai đầy bất trắc.
Đ.N (DNSGCT)
