Tháng 6-2015, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc chuẩn y ngân khoản 8,3 tỉ USD để thực hiện 16 công tác gìn giữ hòa bình trong hai năm 2015 và 2016. Đây là một con số khổng lồ nếu biết rằng cũng trong hai năm đó, ngân sách điều hành của tổ chức quốc tế này chỉ ở mức 5,4 tỉ USD. Khoản tiền trên sẽ được LHQ dành cho việc gìn giữ hòa bình tại nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt tại châu Phi, gồm: Cộng hòa Trung Phi, Mali, Nam Soudan, Liberia, Bờ Biển Ngà và CHDC Congo. Nhưng trong tình trạng các lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ luôn phải có mặt ở những vùng giao tranh giữa các phe phái đối nghịch, một câu hỏi đặt ra là liệu LHQ có phải từ bỏ dần mục tiêu gìn giữ hòa bình và chuyển lực lượng gìn giữ hòa bình thành lực lượng chiến đấu hay không? LHQ trả lời “không”, nhưng các tổ chức xã hội dân sự hoài nghi về điều này.
Hiện nay, trong lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ, ngoài một số cảnh sát và viên chức dân sự, phần lớn là binh sĩ đang ngày càng được vũ trang tốt hơn và sẵn sàng trở thành lực lượng chiến đấu. Tuy nhiên, theo James Paul, người từng là giám đốc điều hành của Diễn đàn Chính sách Toàn cầu, hầu hết binh sĩ trong lực lượng gìn giữ hòa bình không nói được ngôn ngữ của nước họ đến hoạt động, mặt khác họ cũng không được huấn luyện về công tác họ đang thi hành. Về ngân khoản khổng lồ 8,3 tỉ USD cho công tác gìn giữ hòa bình, cả 193 nước thành viên LHQ đều có trách nhiệm phải đóng góp, phân bố tùy theo khả năng của mỗi nước. Ba nước đóng góp nhiều nhất là Mỹ (28,4% ngân sách gìn giữ hòa bình), Nhật Bản (10,8%) và Pháp (7,2%). Để biện bạch cho một khoản chi quá lớn, các viên chức LHQ cho rằng, ngân khoản này chỉ bằng không đến 0,5% toàn bộ chi phí quân sự toàn cầu (năm 2013 đã lên đến con số 1.700 tỉ USD).
Về quân số đóng góp cho lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ, nhiều nhất là binh sĩ từ các nước Nam Á, trong đó Bangladesh 9.432, Nepal 9.346, Ấn Độ 7.794 và Pakistan 7.533 binh sĩ. Theo những con số mới nhất do LHQ công bố, hiện có khoảng 124 ngàn binh sĩ và viên chức dân sự trong toàn bộ lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ hoạt động trong 16 sứ mạng khác nhau, bao gồm 105 ngàn binh sĩ, 13 ngàn sĩ quan cảnh sát, số còn lại là viên chức dân sự. Để hoàn thiện hơn nữa công tác gìn giữ hòa bình đang là một trong những mục tiêu hàng đầu của LHQ, ông James Paul kêu gọi cần có ba sự thay đổi quan trọng, một là nhanh chóng ngăn ngừa mọi cuộc xung đột, hai là cải tiến nhịp độ hoạt động và tính cơ động của lực lượng gìn giữ hòa bình, cuối cùng là hợp tác sâu hơn với các tổ chức thuộc vùng miền, đặc biệt với Liên minh châu Phi. Đạt hiệu quả những chuyển biến đó, mới mong không lãng phí khoản tiền 8,3 tỉ USD mà cả thế giới phải cùng chung gánh.
Lê Nguyễn tổng hợp (DNSGCT)
