Ả Rập Saudi có 29,8 triệu dân, trong đó khoảng 9 triệu là người nước ngoài. Về mặt tôn giáo, người Hồi giáo dòng Sunni chiếm đa số người bản xứ, từ 75 – 90%, người dòng Shi-ite chiếm phần còn lại, từ 10 – 25%. Từ lâu nay, mối quan hệ giữa hai dòng tu Hồi giáo Sunni và Shi-ite luôn căng thẳng, do những biến động đã diễn ra ở Iraq và Syria, cũng như chiến dịch mà Ả Rập Saudi đang triển khai tại Yemen chống lại người al-Houthi thuộc dòng Shia. Người Shi-ite bị những tín đồ Hồi giáo cực đoan dòng Sunni coi là thành phần dị giáo, trung thành với Iran hơn là với đất nước Ả Rập Saudi nơi họ đang sống. Trong chính phủ hiện hành của Ả Rập Saudi không hề có một bộ trưởng nào là người Shi-ite và bộ máy cai trị dựa vào sự hậu thuẫn của các giáo sĩ dòng Sunni. Chính trong bối cảnh này mà tổ chức Nhà nước Hồi giáo IS muốn lợi dụng sự bất mãn của thiểu số người Shi-ite ở Ả Rập Saudi để thực hiện kế hoạch bành trướng thế lực tại Trung Đông. Từ tháng 11-2014 đến cuối tháng 5-2015, họ thực hiện ít nhất hai vụ khủng bố quan trọng, lần gần đây nhất là những cuộc nổ bom tự sát nhắm vào các tín đồ Hồi giáo đang cầu nguyện. Những cuộc tấn công khủng bố trên được cho là nhằm trả thù cho người Hồi giáo dòng Shi-ite thiểu số từ lâu đã lên tiếng phản kháng về điều mà họ cho là sự phân biệt đối xử chống lại họ trong đời sống cộng đồng ở Ả Rập Saudi. Trong tình thế đó, Quốc vương Salman bin Abdulaziz Al Saud của Ả Rập Saudi đã cố gắng trấn an các tín đồ dòng Shi-ite; ngày 3-6 vừa qua, ông lên hệ thống truyền hình ca ngợi những người Shi-ite đã chết khi cố ngăn chặn quả bom tự sát thứ hai tại nhà thờ Hồi giáo Dammam như những “anh hùng”, những “kẻ tử vì đạo”.
Hoàng gia Ả Rập Saudi đang cố dập tắt những cuộc xung đột không đáng có giữa hai dòng tu Sunni và Shi-ite nhằm tránh việc tổ chức IS lợi dụng sự bất mãn của các tín đồ Shi-ite thiểu số để kích động sự bạo loạn. Nhưng theo Aiman Deen, một chuyên gia phân tích về phong trào Thánh chiến Jihad thì trong thời gian sắp tới đây, những phần tử IS nằm vùng tại Ả Rập Saudi sẽ tiếp tục kích động những cuộc phản kháng của người thuộc dòng tu thiểu số Shi-ite chống lại chính quyền. Và trên đất nước vừa bảo thủ vừa nặng màu sắc tôn giáo này, bất cứ cuộc xung đột nào cũng bất lợi cho cả người Sunni lẫn người Shi-ite. Vì vậy chiến dịch không kích của Ả Rập Saudi tại Yemen chống lại người Houthi thuộc dòng Shi-ite được xem là một trong những trở lực cho sự xoa dịu những người thuộc dòng này và dễ dàng bị tổ chức IS lợi dụng để tiến hành những cuộc khủng bố. Tất cả những dự báo đó sẽ là thử thách lớn cho chính quyền của Quốc vương Salman trong thời gian tới.
Lê Nguyễn tổng hợp (DNSGCT)
