Samantha Morton có một tuổi thơ đầy bất hạnh. Cha mẹ cô ly dị khi Samantha chỉ mới hai tuổi, cô sống cùng cha đến năm tám tuổi thì tòa án quyết định Samantha không thể sống cùng cha mẹ cô được nữa, vì cha cô nghiện rượu nặng không đủ khả năng chăm sóc con cái, còn mẹ cô thì sống một cuộc đời tràn đầy bạo lực gia đình cùng người chồng thứ hai. Trong suốt năm tháng niên thiếu đó, Samantha phải sống trong những trại trẻ mồ côi với những tháng ngày đầy đau thương bị lạm dụng tình dục cũng như luôn bị những đứa trẻ lớn hơn uy hiếp đến mạng sống. Những năm tháng ấy, Samantha luôn tự hỏi rằng tại sao bao đứa trẻ khác được sống cùng người thân mà cô thì không được, những con người này vì sao họ có quyền giám hộ cô, và bản thân cô có được quyền gì. Tuổi thơ đau buồn ấy đã được Samantha tái hiện lại trên màn ảnh nhỏ bằng bộ phim The Unloved, do cô viết kịch bản và đạo diễn. Bộ phim đã nhận được nhiều lời khen ngợi tích cực từ khán giả và các nhà phê bình tại Anh.
Đến tuổi trưởng thành, Samantha có một cuộc sống tự lập và thoát khỏi những trại trẻ tăm tối ấy. Cô bắt đầu tham gia vào làng giải trí bằng những bộ phim truyền hình được cải biên từ những tác phẩm văn học danh tiếng như Emma và Jane Eyre, rồi bộ phim điện ảnh độc lập Under the Skin đã giúp cho tên tuổi của cô bắt đầu gây được sự chú ý. Nhờ vào diễn xuất tự nhiên đầy thu hút của mình, Samantha đã lọt được vào mắt xanh của nhà làm phim danh tiếng Woody Allen. Ông mời cô tham gia vai cô gái câm trong bộ phim Sweet and Lowdown, xuất hiện bên cạnh Sean Penn, Uma Thurman. Đây là vai diễn mang tính đột phá trong sự nghiệp diễn xuất của Samantha khi mang đến cho cô đề cử Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất của giải Oscar.
Các nhà phê bình đồng loạt dành cho Samantha những lời ngợi khen có cánh, họ đánh giá cô là một ngôi sao tỏa sáng lấp lánh bằng diễn xuất tinh tường thể hiện qua ánh mắt trong vai một cô gái câm, đem đến diễn xuất ấn tượng nhất tại thời điểm bấy giờ. Bản thân Samantha cũng tâm sự rằng, đề cử Oscar đã thay đổi nhiều thứ trong cuộc đời cô, tuy nhiên cô vẫn không từ bỏ con đường theo đuổi nghệ thuật bằng việc vẫn luôn lựa chọn những tác phẩm độc lập hay tác phẩm nghệ thuật có vốn đầu tư ít để tham gia, tìm những kinh nghiệm mới mẻ cho sự nghiệp của mình.
Mặc dù vậy, Samantha cũng tạo được ấn tượng mạnh mẽ cho những nhà làm phim thương mại, và cô đã được Steven Spielberg mời tham gia vào dự án bom tấn Minority Report, cộng tác cùng hai ngôi sao Tom Cruise và Colin Farrell. Minority Report được đánh giá là một trong những bộ phim xuất sắc của năm 2002 với hàng loạt giải thưởng và đề cử. Samantha vào vai một trong ba người có tâm linh mạnh mẽ, có thể nhìn thấy trước được tương lai để cho lực lượng chức năng ứng phó sớm ngăn chặn những vụ thảm sát không hay xảy ra. Năm 2003, Samantha đem đến cho khán giả bộ phim đầy thú vị – In American, nói về một gia đình Ái Nhĩ Lan bắt đầu cuộc sống mới tại Mỹ, và Samantha vào vai người mẹ phải đánh vật với cuộc sống đầy nhộn nhịp giữa thành phố New York. Vai diễn này đã đem về cho Samantha đề cử Oscar Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.
Sắp tới đây, khán giả Việt Nam sẽ có dịp thưởng thức vai diễn cũng nhận được không ít lời ngợi khen của giới phê bình dành cho Samantha trong bộ phim Decoding Annie Parker (Không là chuyện nhỏ). Cô vào vai nhân vật có thật Annie Parker, một người được chẩn đoán mắc phải căn bệnh ung thư vú. Mẹ và chị gái của Annie đã qua đời vì căn bệnh này nên chính Annie cũng bi quan rằng cô cũng sẽ chết. Tuy nhiên cô vẫn không ngừng nuôi hy vọng và an ủi bản thân kiên cường chống chọi với bệnh tật, để rồi chính Annie là nguồn động viên cho cô và cho cả gia đình bé nhỏ của mình. Samantha đã thể hiện vai diễn đầy xuất sắc và sống động, đem đến cho cô giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim quốc tế Seattle. Decoding Annie Parker cũng giúp cho khán giả thấu hiểu hơn về căn bệnh ung thư vú, một trong những căn bệnh ung thư gây tỷ lệ tử vong cao và thường gặp trên thế giới.
Vân Dương
