Một cuộc đại chỉnh sửa chính sách thuế đang đến gần, khi từ ngày 1/10/2025, hàng loạt thay đổi sẽ đồng loạt có hiệu lực. Ba văn bản chính gồm Luật Thuế TNDN 2025, Nghị định 72/2024/NĐ-CP, và Nghị quyết 198/2024/QH15 đã vẽ lại “bản đồ thuế doanh nghiệp” theo hướng tinh lọc, phân tầng, và hỗ trợ có mục tiêu.
Phân tầng thuế thu nhập doanh nghiệp: Mức thuế 15% cho doanh thu dưới 3 tỷ
Theo Luật số 67/2025/QH15, từ ngày 1/10/2025, mức thuế TNDN phổ thông vẫn là 20%, tuy nhiên được phân tầng linh hoạt theo quy mô doanh nghiệp:
- 15%: Áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng.
- 17%: Áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng.
- 20%: Áp dụng cho các doanh nghiệp còn lại.
Lưu ý, doanh thu xác định căn cứ trên kết quả năm trước liền kề, chứ không phải dự kiến. Ngoài ra, để tránh việc chia tách doanh nghiệp nhằm trục lợi, các công ty con và doanh nghiệp liên kết không được hưởng thuế suất 15% – 17%.
Đây được xem là động thái mạnh tay, vừa kích thích khởi nghiệp – kinh doanh nhỏ, vừa chặn trước các hành vi lách luật tinh vi.
Ưu đãi mạnh cho doanh nghiệp đổi mới – đầu tư công nghệ
Cùng thời điểm, Nghị định 72/2024/NĐ-CP mở rộng các ưu đãi thuế cho doanh nghiệp trong nhóm chiến lược:
- Giảm 50% thuế TNDN trong 5 năm cho doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ hoặc chuyển đổi số toàn diện.
- Thuế suất 10% trong 15 năm dành cho dự án tại vùng đặc biệt khó khăn hoặc ngành nghề ưu tiên.
- Miễn thuế 3–5 năm nếu doanh nghiệp sản xuất vaccine, chip bán dẫn, vật liệu mới theo đơn hàng chiến lược của Chính phủ.
- Startup công nghệ được hưởng ưu đãi ngay năm đầu tiên có lãi nếu đạt điều kiện đổi mới sáng tạo.
Chính phủ kỳ vọng các chính sách này sẽ tạo dòng vốn bền vững, giúp doanh nghiệp nội địa bước vào các chuỗi cung ứng công nghệ cao, giảm lệ thuộc vào tài nguyên thô.
Siết chặt ngành tài nguyên và hành vi chuyển giá
Ở chiều ngược lại, một số ngành phải đối mặt với mức thuế cao hơn:
- Khai thác dầu khí: Thuế TNDN 32% – 50% tùy điều kiện mỏ.
- Khai khoáng quý hiếm (vàng, đất hiếm…): Thuế từ 40% – 50%.
- Doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá sẽ bị áp dụng mức thuế bổ sung và cơ chế giám sát chặt chẽ hơn.
Điều này cho thấy một bước chuyển từ “thu đều” sang “thu theo tác động xã hội”, phản ánh nỗ lực công bằng tài khóa giữa doanh nghiệp đóng góp giá trị dài hạn và nhóm có lợi nhuận siêu ngạch.
8 nhóm được hỗ trợ thuế – phí – lệ phí theo Nghị quyết 198
Không chỉ ưu đãi theo ngành, Nghị quyết 198/2024/QH15 còn đưa ra 8 nhóm đối tượng được hỗ trợ thuế, phí, lệ phí, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ, đổi mới sáng tạo và sản xuất phục vụ xã hội:
- Doanh nghiệp dưới 3 tỷ đồng doanh thu: Miễn lệ phí môn bài, giảm 50% phí công bố thông tin.
- Startup công nghệ: Miễn phí cấp phép và phí thẩm định công nghệ trong 3 năm.
- Sản xuất phần mềm, nội dung số: Giảm 30% thuế VAT.
- Cơ sở sản xuất hàng hóa y tế, giáo dục: Miễn phí kiểm định và lưu hành sản phẩm.
- Hộ kinh doanh vùng sâu – vùng xa: Miễn lệ phí cấp phép kinh doanh.
- Doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh năm 2025: Miễn toàn bộ lệ phí đăng ký lại.
- Cơ sở giáo dục ngoài công lập: Giảm 50% phí khai thác dữ liệu giáo dục.
- Tổ chức sản xuất xanh – tiết kiệm năng lượng: Ưu tiên hoàn thuế, giảm phí kiểm định môi trường.
Chính sách hỗ trợ thuế lần này có tính “đích danh” – khác hẳn với các gói giãn – hoãn – miễn trước đây vốn mang tính đại trà.
Cơ hội và áp lực: Ai sẽ thích nghi nhanh hơn?
Cuộc tái cấu trúc thuế doanh nghiệp lần này vừa mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ – đổi mới – công nghệ, vừa tăng áp lực cho nhóm thụ động, chậm chuyển đổi hoặc tìm cách lách luật.
Nó cũng đòi hỏi hệ thống quản lý thuế phải nâng cấp đồng bộ: từ hạ tầng số, định danh doanh nghiệp liên kết, cho đến cơ chế giám sát hậu kiểm.
Câu hỏi đặt ra: Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, ai sẽ là người thích nghi sớm với cuộc chơi thuế mới – và ai sẽ bị bỏ lại?
