Vẫn tiếp tục là một tháng mà thị trường có doanh số tốt khi tỷ lệ tăng trưởng vượt tháng 3 đến 11% và cao hơn cùng kỳ năm ngoái những 60%. Hầu hết các thương hiệu đều đạt những mức bứt phá kỷ lục về doanh số bán hàng trong tháng. Tuy nhiên, những con số ấn tượng này dường như bị mờ nhạt hẳn đi trước sức nóng đang tăng theo từng ngày của thị trường tháng 5 – khoảng thời gian có quá nhiều những sự kiện mang tính “sống còn”.
Bứt phá trước giờ G
Con số 18.178 xe đã được tiêu thụ trong tháng 4, vượt 60% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 11% so với tháng trước (theo số liệu của VAMA) cho thấy thị trường ôtô Việt Nam tiếp tục có một tháng thành công về doanh số. Vẫn chưa thể vượt qua được Thaco, Toyota vẫn chiếm vị trí á quân với lượng xe bán ra 3.990 chiếc, chiếm thị phần 24,5% và nâng tổng lượng xe bán được trong bốn tháng đầu năm 2015 của hãng xe Nhật lên con số 14.862 chiếc, mà các mẫu PC và SUV góp phần quan trọng. Vị trí thứ ba vẫn thuộc về Ford khi hãng xe Mỹ tiếp tục giữ vững phong độ trong tháng với 1.740 xe, nổi bật là mẫu bán tải Ranger dẫn đầu phân khúc với lượng tiêu thụ lên đến 746 chiếc. Đây cũng là tháng có doanh số bán hàng đạt mức cao nhất của Ford tại thị trường Việt Nam: tăng 87% so với cùng kỳ năm trước. Thương hiệu xe thương mại Isuzu xếp vị trí thứ 4 khi chiếm giữ thị phần 3,7%. Tuy nhiên, phần lớn doanh số của Isuzu đến từ các mẫu xe tải nặng, mẫu pick-up D-max chỉ tiêu thụ được 63 chiếc, còn khá kém so với Ford Ranger.
Mặc dù doanh số của Civic hay Accord chưa thể hiện được như mong đợi nhưng sự vượt trội của CR-V và City cũng đủ giúp Honda giữ được phong độ, đứng ở vị trí thứ 5 với 564 xe đã tiêu thụ được, chiếm 3,4% thị phần trong tháng 4. Tổng số xe bán được trong bốn tháng đầu năm 2015 của Honda đạt 2.425 chiếc cũng là một thành công.
Đang nắm thị phần cao nhất trên thị trường (39,6%) Thaco có vẻ mạnh về các mẫu xe bus và tải nặng vì chúng chiếm giữ tới 22,7%. Trong tỷ lệ thị phần còn lại, xe Kia của Hàn Quốc góp 8,5% (1.415 chiếc), xe Mazda của Nhật góp 8,4% (1.405 chiếc) và xe Peugeot của Pháp góp 0,2%.
Đã vượt qua mức tiêu thụ 1.000 chiếc xe chỉ trong bốn tháng đầu năm, Mercedes-Benz vẫn đang thể hiện tốc độ tăng trưởng tốt, trung bình có gần 300 chiếc đến với chủ nhân mới trong mỗi tháng. Còn với thương hiệu hạng sang của Toyota là Lexus, gần 400 xe đã được bán trong những tháng đầu năm cũng tạo được động lực để cuối tháng này họ tung ra một mẫu xe đa dụng hạng sang năm chỗ với giá hấp dẫn nhất – Lexus NX200.
Thống kê của VAMA cũng cho thấy thị trường ôtô Việt Nam đã có một tháng bán xe thương mại khá hoàn hảo khi tăng được 25% doanh số so với tháng trước, trong khi doanh số của nhóm xe du lịch chỉ tăng vỏn vẹn 0,1%. Mức tăng của xe nhập khẩu nguyên chiếc vẫn cao (4.198 chiếc, tăng 19% so với tháng trước), còn xe lắp ráp trong nước được 13.980 chiếc, tăng chỉ 9%.
Do TCIEV chỉ công bố doanh số của Nissan Sunny, Hyundai cũng chỉ cho biết kết quả bán các mẫu xe tải và sự vắng mặt của các thương hiệu “cộm cán” khác trên thị trường như BMW, Porches, Audi, Jaguar hay Range Rover… làm cho kết quả thống kê của VAMA chưa được đầy đủ.
Lộ diện những cuộc chiến về thuế và giá
Khi độ nóng về cột mốc 2018 vẫn chưa được làm dịu thì chỉ trong nửa đầu tháng 5, thị trường như lửa được đổ thêm dầu bởi những tin tức liên quan đến những yếu tố quan trọng hàng đầu là giá và thuế.
Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) giống như những can dầu đầu tiên được bơm vào chảo dầu nóng bỏng. Theo hiệp định, Việt Nam sẽ cắt giảm thuế nhập khẩu linh kiện xe tải và xe con từ 3.000cc trở lên, phụ tùng ôtô và điện gia dụng từ Hàn Quốc. Như vậy, ngoại trừ phân khúc xe ôtô nhập khẩu có dung tích trên 3.000cc, với lộ trình giảm thuế nhập khẩu các linh kiện ôtô từ Hàn Quốc từ 14 đến 20% như hiện nay xuống còn 0 hoặc 5%, sắp tới khả năng giá xe lắp ráp của các thương hiệu Hàn tại Việt Nam sẽ giảm. Động thái đầu tiên cho cuộc chiến về giá đã được Thaco khơi mào ngay bằng chương trình giảm giá hầu hết các mẫu xe Kia đang có mặt trên thị trường với mức giảm lên đến 60 triệu đồng tùy theo từng mẫu. Xem ra, tác động của VKFTA chẳng khác gì một vũ khí hữu hiệu giúp các thương hiệu ôtô Hàn Quốc có cơ hội vượt mặt các đồng nghiệp Nhật Bản vốn đã chiếm lĩnh được thị trường Việt Nam trong nhiều thập niên ở phân khúc xe phổ thông.
Tuy nhiên, cuộc chiến không chỉ diễn ra giữa các loại xe Hàn Quốc và Nhật Bản. Sự kiện Tata Nano – mẫu xe được xem là rẻ nhất thế giới sẽ được phân phối tại Việt Nam theo văn bản ký kết chính thức giữa Công ty TMT và Tập đoàn Tata Motors ngày 11-5. Cuộc chiến trong phân khúc xe giá rẻ sẽ khốc liệt khi mẫu Tata Nano tham gia vào thị trường với tư cách không chỉ là mẫu nhập khẩu, mà còn tiến tới khả năng được lắp ráp tại Việt Nam. Cùng lúc, những thông tin liên quan đến khả năng sẽ có những liên doanh về sản xuất, lắp ráp ôtô từ Nga hay Belarus cũng là những dấu hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh trên thị trường ôtô Việt Nam trong tương lai không xa sẽ vô cùng gay cấn.
Mặc dù đã được tiêu liệu trước nhưng thông tin về đề xuất của Bộ Tài chính về việc thay đổi cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt dành cho ôtô nhập khẩu có thể sẽ đẩy giá xe nhập khẩu tăng thêm khoảng 12% đã tạo không ít xáo động cho thị trường. Mặc dù còn trong quá trình lấy ý kiến, nhưng thay đổi cách tính thuế nhằm mục đích tạo sự bình đẳng hơn giữa sản phẩm nhập khẩu và sản phẩm sản xuất trong nước vẫn khiến các nhà nhập khẩu ôtô lo lắng. Nếu đề xuất được thông qua vào tháng 6 thì giá xe nhập khẩu chẳng những không giảm, mà còn có xu hướng tăng thêm ít nhất là trong hai năm tới.
Cuộc chiến giữa xe nhập khẩu và xe lắp ráp trong nước trong thời gian này không chỉ xoay quanh thuế và giá. Dường như đang có một sự rạn nứt về việc hợp tác giữa các thương hiệu trên thị trường khi có tin đồn từ đại diện của một nhà nhập khẩu rằng khả năng các thương hiệu ôtô nhập khẩu tại Việt Nam sẽ không tham gia Vietnam Motors 2015, mà tự tổ chức một cuộc triển lãm riêng. Nếu điều này xảy ra, đây có thể sẽ là một vấn đề đau đầu dành cho những người tổ chức sự kiện thường niên hoành tráng nhất của ngành, bởi không thể phủ nhận sức hút của các kỳ triển lãm trước đây đều có phần đóng góp quan trọng của các thương hiệu xe nhập khẩu.
Thị trường ôtô Việt Nam đang trong giai đoạn có nhiều biến động liên tục nên từ nay đến cuối năm, tình hình kinh doanh sẽ có nhiều thay đổi. Thái độ tiếp nhận của giới tiêu dùng sẽ thể hiện qua doanh số bán hàng của các thương hiệu trong những tháng tiếp theo và đó cũng có thể xem như một thước đo để đánh giá sự tăng trưởng của thị trường ôtô Việt Nam trong thời gian tới.
Nam Long (DNSGCT)
