Những con số về kết quả bán hàng của sáu tháng đầu năm do VAMA công bố đã cho thấy nhu cầu mua sắm xe hơi tại thị trường Việt Nam đang trong giai đoạn mạnh mẽ, bất chấp các thông tin tăng thuế và phí liên tục được đưa ra. Sự thành công của thị trường có thể dễ dàng nhận thấy khi nỗ lực vượt rào của các doanh nghiệp thể hiện rõ nét qua sự hiện diện của khá nhiều mẫu xe mới, của việc điều chỉnh chiến lược quảng bá và marketing cho phù hợp hơn với hoàn cảnh và không ngừng gia tăng cạnh tranh về giá.
Đối đầu với những con sóng lớn
Việc khẳng định vẫn giữ nguyên và sẽ áp dụng cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ôtô nhập khẩu trong dự thảo mới được Bộ Tài chính công bố là một con sóng lớn tác động mạnh nhất đến sức mua của thị trường trong những tháng gần đây. Lượng xe nhập khẩu tăng trong sáu tháng đầu năm cũng có thể có nguyên nhân từ tầm nhìn “chạy trước sóng” – trước thời hạn áp dụng là vào đầu năm 2016. Trước viễn cảnh chắc chắn sẽ tăng giá đối với các dòng xe nhập khẩu vốn đang là xu hướng lựa chọn của người tiêu dùng, hẳn là việc kinh doanh xe nhập khẩu sẽ bùng phát mạnh từ nay đến cuối năm. Một dấu hiệu dễ nhận thấy nhất về tác động của thuế tiêu thụ đặc biệt là làn sóng du nhập hàng loạt mẫu xe có giá “khủng” trong thời gian gần đây như Lamborghini, BMWi8, Ferrari hay cơn sốt đặt hàng của Mercedes Maybach S600… Cho dù đang gặp những rào cản khá gắt gao từ các khoản thuế và phí nhưng nhu cầu sắm xe sang vẫn tăng, tạo được hứng khởi cho các thương hiệu cao cấp và các nhà nhập khẩu để rồi lần đầu tiên, một triển lãm dành riêng cho chín thương hiệu xe nhập khẩu chính thức sẽ được tổ chức vào tháng 10 năm nay bên cạnh một Vietnam Motor Show thường niên của VAMA.
Quyết định tăng mức thu phí đăng ký xe ôtô vừa được Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh thông qua, trong đó nổi bật là mức thu phí đăng ký đối với xe dưới mười chỗ ngồi (kể cả lái xe) không hoạt động kinh doanh vận tải sẽ tăng gấp năm lần, từ 2 triệu đồng lên đến 11 triệu đồng (áp dụng từ ngày 1-9-2015) cũng là một con sóng khác tác động mạnh đến thị trường. Mặc dù đây là mức tăng có giá trị không đáng kể so với giá trị của chiếc xe nhưng có ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của giới tiêu dùng trong thời gian tới. Lý do là mục tiêu của các cơ quan quản lý là hạn chế lượng phương tiện cá nhân nên trong tương lai, ngoài quy định trên, những chế tài khác sẽ tiếp tục xuất hiện, cản trở mong muốn sở hữu những xe hơi của người tiêu dùng.
Trong sáu tháng đầu năm, sự chính thức ra đi của Vinaxuki như một dấu chấm hết cho giấc mơ thương hiệu ôtô Made in Viet Nam. Thị trường ôtô Việt Nam tất nhiên sẽ còn nhiều thay đổi về hướng phát triển trong thời gian tới khi sự giằng co giữa dòng xe lắp ráp trong nước và nhập khẩu nguyên chiếc vẫn đang rất gay cấn. Sức tăng trưởng về doanh số có thể là những nốt thăng tạo nên tiếng vang đầy tích cực cho thị trường ôtô nội địa nhưng không thể khỏa lấp được nỗi buồn dành cho ngành công nghiệp ôtô Việt Nam khi vẫn chịu là kẻ đứng bên ngoài sàn đấu.
Cùng vượt rào để bứt phá
Theo tổng hợp của VAMA, lượng xe bán ra trong sáu tháng đầu năm đạt 103.492 chiếc, tăng 58% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó hầu hết các dòng xe du lịch, thương mại hay chuyên dụng đều tăng từ 45 đến 136%. Chỉ tính riêng trong tháng 6, lượng xe bán ra trên thị trường đã bắt đầu dấu hiệu chuẩn bị vào giai đoạn cao điểm khi có tới 18.686 xe đã được tiêu thụ, tăng 57% so với tháng 6-2014. Sự bứt phá mạnh có lẽ thuộc về thương hiệu xe sang Peugeot với mức tăng lên đến 808%, cho dù sản lượng xe bán ra trong sáu tháng đầu năm chỉ đạt 227 chiếc. Kế đến là Lexus với mức tăng 248% so với doanh số bán hàng cùng kỳ năm 2014.
Dẫn đầu về doanh số trong sáu tháng đầu năm, Thaco vẫn giữ vị thế độc tôn với khả năng tiêu thụ 34.593 xe của các thương hiệu khác nhau, tạo khoảng cách khá xa so với con số 23.030 xe của hãng nắm vị trí thứ hai là Toyota. Mức tăng trưởng 93% so với cùng kỳ năm trước của Thaco cũng là một thách thức lớn đối với các thương hiệu trong top 5 của thị trường trong cuộc đua từ nay đến cuối năm. Thành công với những mẫu xe như EcoSport hay Ranger giúp Ford giữ vững vị trí thứ 3 với 8.952 xe bán được, trong khi Honda và GM vẫn còn phải nỗ lực nhiều hơn khi chỉ dừng ở các con số chưa đến 4.000 chiếc. Sự cạnh tranh về thị phần giữa các hãng xe hứa hẹn sẽ còn nhiều kịch tính hơn khi trong nửa đầu năm nay, nhiều thương hiệu đã tiến hành thay “đầu tướng” tại thị trường Việt Nam với hy vọng tạo nên một luồng gió mới, thu hút mạnh mẽ hơn sự quan tâm của người tiêu dùng và cải thiện thị phần.
Một điểm đáng quan tâm khác là mặc dù đang có sự bùng nổ khi giá trị nhập khẩu ôtô nguyên chiếc trong sáu tháng đầu năm 2015 đã gần bằng con số của cả năm 2014 nhưng theo thống kê từ VAMA, lượng xe bán ra của dòng nhập khẩu vẫn chưa thể áp đảo được dòng xe lắp ráp nội địa. Điển hình, trong tháng 6, lượng xe nội địa bán ra vượt con số hơn 14.000 chiếc, trong khi dòng xe nhập khẩu dù có tỷ lệ tăng trưởng cao hơn nhưng vẫn chỉ dừng ở hơn 4.000 xe. Lượng xe bán ra trong sáu tháng đầu năm của dòng CBU là 26.756 chiếc, dù tăng 64% so với cùng kỳ năm trước nhưng vẫn còn khá khiêm tốn so với mức tiêu thụ xe CKD (đạt 76.738 chiếc, tăng 56%). Tuy nhiên, trước những tác động từ chính sách thay đổi cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dòng nhập khẩu nguyên chiếc thì khả năng bứt phá về lượng xe nhập khẩu cũng như sức tiêu thụ của thị trường ở phân khúc này sẽ tăng mạnh trước thời hạn áp dụng.
Trong nhóm mười mẫu xe bán chạy nhất nửa đầu năm nay vẫn là những gương mặt quen thuộc, lần lượt là Toyota Vios (6.333 chiếc), Toyota Fortuner (4.627 chiếc), Toyota Innova (4.406 chiếc), Ford Ranger (3.592 chiếc), Kia Morning (3.172 chiếc), Toyota Altis (3.145 chiếc), Mazda 3 (2.536 chiếc), Mazda CX-5 (2.019 chiếc), Kia K3 (2.000 chiếc) và Honda CR-V (2.000 chiếc). Tuy nhiên, trong thời gian tới, khi hàng loạt mẫu xe mới vừa được giới thiệu trong hai tháng 5 và 6 cùng những chiêu thức kinh doanh mới để chuẩn bị cho mùa cao điểm cuối năm của các thương hiệu, hẳn sẽ có sự thay đổi lớn trong bảng xếp hạng.
Như vậy, với hơn 100 ngàn xe đã được bán chỉ trong sáu tháng đầu năm, nếu nhìn tới mùa cao điểm cuối năm đầy sôi động, chỉ tiêu đạt mốc tiêu thụ hơn 200 ngàn xe có thể không quá khó đối với thị trường ôtô Việt Nam trong năm 2015. Tuy nhiên, việc giá xe được tiên liệu sẽ không giảm, mà còn có xu hướng hướng tăng, cùng với những quy định hạn chế mức độ sử dụng ôtô đã và sẽ được ban hành có thể là những rào cản không nhỏ đối với sức tăng trưởng của thị trường.
Huỳnh Khôi (DNSGCT)
