Sau một năm kinh doanh khả quan, trong mùa đại hội đồng cổ đông năm nay, các nhà đầu tư đang kỳ vọng sẽ nhận được những khoản cổ tức lớn bằng tiền từ các ngân hàng. Tuy nhiên, tính đến nay đã có khá nhiều ngân hàng xin không trả cổ tức hoặc trả cổ tức bằng cổ phiếu.
Lợi nhuận nghìn tỉ
Nối tiếp năm 2017, năm 2018 tiếp tục được coi là một năm kinh doanh thành công đối với ngành ngân hàng khi hàng loạt nhà băng ghi nhận kết quả khả quan, lợi nhuận tăng trưởng tốt so với năm trước. Thống kê tại 25 ngân hàng công bố báo cáo tài chính năm 2018 cho thấy, có tới 21 ngân hàng (tương đương 84%) ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng dương, trong đó có tới 16 ngân hàng có lợi nhuận nghìn tỉ đồng.
Với lợi thế về tài sản và quy mô, Vietcombank vẫn đang giữ vị trí quán quân với mức lợi nhuận trước thuế cả năm 2018 lên tới 18.269 tỉ đồng, tăng trưởng 61% so với năm 2017 – mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm qua. Trong khi đó, vị trí thứ hai lần đầu có sự xuất hiện của một ngân hàng tư nhân. Kết thúc năm 2018, lợi nhuận trước thuế của Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) đạt 10.661 tỉ đồng, tăng 32,7% so với năm trước.
Đây cũng là ngân hàng tư nhân đầu tiên đạt được con số này. Ở vị trí thứ ba và thứ tư là BIDV và VPBank với mức lợi nhuận đạt được lần lượt là 9.473 tỉ đồng (tăng 9,3%) và 9.200 tỉ đồng (tăng 13%). Các ngân hàng MBBank và Agribank cũng đều ghi nhận lợi nhuận cao kỷ lục năm qua: 7.767 tỉ đồng và 7.525 tỉ đồng.
Điệp khúc chia cổ tức bằng cổ phiếu
Đã có khá nhiều ngân hàng hoặc không trả cổ tức hoặc trả cổ tức bằng cổ phiếu. Lý do được đưa ra là để nâng cao năng lực tài chính và đảm bảo tuân thủ, đáp ứng các chỉ tiêu an toàn trong hoạt động ngân hàng. Điển hình như ACB, năm 2017 ngân hàng này đã thực hiện chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 15%, sang năm 2018 ngân hàng sẽ trình cổ đông tiếp tục thông qua kế hoạch chi cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 30% và con số này sang năm 2019 dự kiến là 20%.
Ngân hàng TMCP Nam Á (NamABank) cũng đã thông qua phương án chia cổ tức với tỷ lệ 16% bằng cổ phiếu. HDBank cũng dự kiến chỉ trả cổ tức hoàn toàn bằng cổ phiếu với tỷ lệ 10%. Trong khi đó, cũng từ nhu cầu bổ sung vốn một loạt các ngân hàng khác quyết định giữ lại lợi nhuận và không chia cổ tức như Techcombank, VPBank hay Kienlongbank.
Theo thống kê mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến cuối tháng 1-2019, hệ số an toàn vốn (CAR) của toàn hệ thống tiếp tục sụt giảm về mức 11,57%, so với mức 12,14% hồi cuối năm 2018. Trong đó, CAR của nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh tiếp tục ở mức thấp nhất, đạt 9,31% so với mức 9,52% một tháng trước đó. CAR nhóm ngân hàng thương mại cổ phần cũng giảm từ mức 11,24% xuống còn 10,56%. Đáng chú ý, đó là con số có được nếu áp dụng tính CAR theo chuẩn hiện tại. Còn nếu áp dụng theo chuẩn Basel II thì rất nhiều ngân hàng đang dưới chuẩn.
Rõ ràng việc tăng vốn đang là nhu cầu hết sức bức thiết khi thời hạn áp dụng chuẩn Basel II đang đến gần. Thông tư 41 của NHNN với quy định chính thức áp dụng tiêu chuẩn vốn này cũng chỉ còn bảy tháng nữa là có hiệu lực. Trong khi đó, trong thời gian gần đây, NHNN cũng lần lượt đưa ra nhiều dự thảo thông tư mới, theo hướng siết lại các tiêu chuẩn an toàn hệ thống.
Đáng chú ý nhất là dự thảo thông tư quy định về việc mua, bán và xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC). Theo dự thảo này, các tổ chức tín dụng bán nợ nhận trái phiếu đặc biệt sẽ không được chia cổ tức bằng tiền mặt để nâng cao năng lực tài chính và tạo nguồn xử lý nợ xấu cho đến khi trái phiếu đặc biệt được thanh toán.
Điều này cũng có nghĩa, nếu thông tư được thông qua thì việc chia cổ tức sẽ không chỉ xuất phát từ mong muốn chủ quan của các cổ đông lớn mà sẽ còn bị chi phối bởi quy định chính thức. Thống kê từ 24 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2018 cho thấy, đến cuối năm 2018, có tới 19 ngân hàng vẫn còn trái phiếu đặc biệt của VAMC, với tổng giá trị lên tới 126.700 tỉ đồng.
