Là một quốc gia nhỏ bé, phía bắc giáp Mexico, hai phía tây và nam giáp Guatemala, còn phía đông là vịnh Honduras, một nhánh của biển Caribbean, Belize là nước duy nhất ở Trung Mỹ dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính thức.
Đến đây, ngoài thú tận hưởng kỳ nghỉ yên bình tại các bãi biển đẹp, du khách có thể tham gia các hoạt động thú vị khác như khám phá rừng nhiệt đới, bơi lội, lặn khám phá lòng đại dương, chèo xuồng kayak, câu cá… Belize còn hấp dẫn khách tham quan bởi đây cũng là một trung tâm lớn của nền văn minh Maya với rất nhiều công trình kiến trúc Maya cổ còn sót lại sẽ thỏa lòng đam mê khám phá của du khách.
Kim tự tháp của người Maya
Ra khỏi ngoại vi thành phố Belize, phong cảnh làng quê rất thanh bình với nhiều đầm lầy xen lẫn nhà dân, thỉnh thoảng hiện ra một nhà thờ. Chúng tôi mất 45 phút đi xe để đến khu di tích Altun Ha của người Maya. Altun Ha trong tiếng Maya có nghĩa là con sông có dốc đá dựng đứng. Toàn bộ khu di tích có rất nhiều đền thờ của người Maya trên diện tích khoảng tám cây số vuông, mới được phát hiện vào năm 1963. Đầu thần Mặt trời Kinich Ahau bằng ngọc bích lớn nhất thế giới, nặng 4,4kg đã được tìm thấy ở đây. Vì thế, người ta cho rằng vẫn còn những bức tượng khác được cất giấu và nhiều điều bí ẩn ở nơi đây chưa được khám phá. Kiến trúc ấn tượng nhất là ngôi đền kim tự tháp Autels de Maçonnerie, được xây dựng từ thế kỷ thứ VII, cao 16m. Các nhà khảo cổ tin rằng thời kỳ phát triển rực rỡ nhất (200-900 trước Công nguyên) có đến 10.000 người sống trong Altun Ha. Các kim tự tháp ở đây đều xây theo dạng bậc thang. Khi tổ chức những nghi lễ tôn giáo, người Maya đã đốt nhựa copal và đập vỡ những đồ vật bằng ngọc bích. Dưới móng những ngôi đền, người ta đã phát hiện rất nhiều ngôi mộ, dây chuyền vỏốc, đồ gốm và đá lửa. Đây là bằng chứng về sự phát triển thủ công mỹ nghệ của người Maya.
Chúng tôi được phép leo lên đỉnh của một trong những ngôi đền nhưng hướng dẫn viên không ngừng nhắc nhở mọi người cẩn thận. Chúng tôi rón rén đặt chân lên những bậc đá cheo leo và cảm nhận mối nguy hiểm ngày một rõ. Trên đỉnh, nền đá rêu phong khá trơn mà không có hàng rào bảo vệ. Từ đây có thể bao quát phong cảnh của toàn khu vực. Các đền đài ở đây chủ yếu dùng để làm lễ tế thần cống vật và cũng là nơi ở của các tăng lữ quý tộc. Chỉ còn lại sự đổ nát hoang tàn song nhìn từ góc nào cũng thấy vẻ đồ sộ, uy nghi, cổ kính…
Bao quanh khu vực là rừng rậm với nhiều loại cây có tinh dầu mà hướng dẫn viên giới thiệu rằng chúng thuộc họ tiêu. Mùa khô ở đây khác mùa mưa ở chỗ là mưa có phần ít đi chứ không phải hoàn toàn không có mưa nên cây cối vẫn xanh tốt. Những búi tầm gửi thả từ trên tán lá trên cao xuống, những vạt hoa vàng, hoa tím, những ổ kiến hay mối to lớn trên các cây… Đây đó nhiều cây phượng nở hoa đỏ chói và da cam, lá xanh mướt li ti giống hệt nhưở Việt Nam.
Tôi hy vọng có thể thấy loài khỉ hú – một loài động vật đặc trưng ở đây, nhưng không may là chẳng hiện ra loài vật nào, ngoài một con rắn cuộn mình quanh khúc gỗ mục nằm sưởi nắng.
Theo lời của hướng dẫn viên, nếu nhìn thấy những người dáng thấp tròn, làn da nâu đỏ, mặt tròn và đặc biệt là không thấy cổ (cổ quá ngắn đến mức khó thấy) thì họ chính là hậu duệ của người Maya.
Nơi Trinh nữ pha lê ngự trị
Đại lộ Hummingbird quanh co đi xuống phía Nam là con đường đẹp nhất của đất nước Belize. Hai bên đường là những vườn cam, quýt kéo dài đến tận các hang động ở Jungle Lodge. Sau một giờ chạy xe từ thị trấn San Ignacio và thêm khoảng 30 phút đi bộ, chúng tôi đến một nơi được gọi là cánh cổng vào chín tầng địa ngục. Khu vực này còn có tên gọi khác là Actun Tunichil Muknal – ATM, có nghĩa là những ngôi mộ pha lê và theo quan niệm của người Maya thì đó là thế giới bên kia. Dân bản xứ tin rằng ATM là con đường dẫn xuống địa ngục. Cửa hang động được bao quanh bởi một hồ nước nông, mang màu xanh do những khoáng chất bị bào mòn hòa lẫn. Xung quanh là những tán cây rậm rạp, những tảng đá phủ đầy rêu. Lòng hang nhỏ hẹp càng tạo vẻ u tịch, kỳ bí.
Theo các hình vẽ còn để lại, đây là địa phận của thần chết, nơi tồn tại tòa án bóng đen, thuộc sự cai quản của bá chủ Xibalba. Dưới trướng của ông là 12 vị thần, đại diện cho địa ngục với những cái tên như Đầu lâu, Ác quỷ… Họ là hiện thân của bệnh tật, sự đau đớn và trừng phạt, có nhiệm vụ dạy dỗ kẻ ác trên thế giới con người. Các nhà thám hiểm đã khám phá ra rằng ở sâu bên trong, nơi không gian của hang được mở rộng hơn, có tới chín khoang lớn, hoàn toàn trùng hợp với quan niệm địa ngục có chín tầng.
Khi vượt qua những lớp nước bên ngoài, ánh sáng sẽ dần biến mất và thay vào đó là không khí âm u, tĩnh mịch trong lòng hang. Bắt đầu ở khu vực này, các nồi, chum bằng đất nung đã vỡ bắt đầu hiện ra, trong đó vẫn còn dấu vết của những đồ ăn, thức uống được hiến tế cho thần linh từ hàng ngàn năm trước. Đồ hiến tế là hoa quả, lương thực và những món uống ngon nhất của người Maya với hy vọng được thần linh che chở, nương tay trong những cơn thịnh nộ của thời tiết.
Càng tiến sâu vào bên trong, các ngóc ngách của chín khoang càng dày đặc, đan xen vào nhau. Từ đây, bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu của những vụ hiến tế kinh hoàng cách đây hàng ngàn năm. Ở khu vực này, có thể dễ dàng nhìn thấy rải rác trên đường những bộ xương đã bị vôi hóa, nằm lún sâu vào lớp đá vôi đóng dày theo thời gian. Theo các nhà khoa học, những bộ xương trong hang động không chỉ là của những con người đến từ tầng lớp thấp của xã hội, trong đó có cả những người có địa vị trong những bộ tộc xa xưa, thậm chí còn có cả những thành viên trong đội ngũ cầm quyền của đế chế Maya. Người ta tin rằng, việc hiến tế những người này sẽ làm thần linh rung động và sẽ ban phát cho nhiều sức mạnh hơn.
Nằm ở vị trí cao nhất, sâu nhất của hang động chính cũng là khoang thứ 9 là bộ xương đơn độc của một phụ nữ với những dấu hiệu cho thấy là một nhân vật có nhiều nét nổi bật trong xã hội Maya thời xưa. Cái chết của bà được cho là dùng để trấn an thần mưa Chac của người Maya khi đế chế phải đối mặt với nạn lũ lụt hoặc có thể là để hiến cho các thần linh của địa ngục. Một giả thuyết khác cho rằng bà là phù thủy vì có những dấu hiệu khác biệt nhất định trên cơ thể. Vì vậy bà bị ném xuống hang và chôn sống để đảm bảo rằng linh hồn của phù thủy sẽ không thể trở về phá hoại cuộc sống của người dân. Bộ xương này đã được đặt cho một cái tên thật đẹp – Trinh nữ pha lê, do bộ xương đã bị vôi hóa, sáng lấp lánh dưới ánh đèn. Đó dường như là điều tốt đẹp nhất có thể làm cho bà, một trinh nữ trẻ đẹp, có thể là nữ tu sĩ đã bị biến thành món quà cho thế giới thần linh kỳ bí.
Hiện nay, chính quyền Belize vẫn còn khá lỏng lẻo trong việc quản lý các hang động cổ đại. Mặc dù được che chở bởi rừng già ngàn năm tuổi và sự khó khăn của đường vào nhưng hang địa ngục ngày càng đón nhiều du khách hơn. Cũng vì do chưa có sự quản lý chặt chẽ mà các du khách chưa có ý thức bảo vệ hiện vật khi tham quan, đã làm vỡ nhiều bình, nồi gốm cổ trên đường khám phá cửa địa ngục, thậm chí có người đã vô ý giẫm vỡ cả một hộp sọ ngàn năm tuổi trong hang…
