Tỷ lệ che phủ rừng của Việt Nam đã tăng hơn 8% trong hai thập kỷ, nhưng bài toán phát triển bền vững vẫn chưa có lời giải trọn vẹn. Chứng chỉ PEFC liệu có là đáp án đủ mạnh?
Diện tích rừng tăng, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu
Từ năm 2000 đến 2024, diện tích rừng tại Việt Nam tăng từ 34% lên 42,02%. Đây là kết quả của các chính sách chủ động như Chiến lược phát triển lâm nghiệp và Chương trình lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021–2030.
Mỗi năm, khoảng 345.000 ha đất rừng được tái sinh, cùng hơn 537.000 ha rừng tự nhiên đang phục hồi. Tuy nhiên, đi kèm sự phục hồi này là những thách thức không nhỏ: mở rộng nông nghiệp, khai thác trái phép và phát triển hạ tầng vẫn âm ỉ gây áp lực lên hệ sinh thái rừng.
Câu hỏi đặt ra: Việt Nam đang tiến gần đến mô hình lâm nghiệp bền vững, nhưng còn thiếu gì để bảo vệ lâu dài tài nguyên rừng trong bối cảnh hội nhập toàn cầu?
PEFC – Khung chứng chỉ quốc tế cho rừng có trách nhiệm
Được thành lập từ năm 1999, PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) là hệ thống chứng chỉ rừng lớn nhất thế giới, với khoảng 300 triệu ha rừng đã được xác nhận đạt chuẩn.
Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 50 của PEFC vào năm 2019 – một bước tiến quan trọng cho ngành công nghiệp giấy, đồ gỗ và các ngành liên quan đến rừng. Theo thống kê tại Diễn đàn Lâm nghiệp PEFC 2025 tổ chức tại TP.HCM, chứng chỉ PEFC giúp đảm bảo hơn 75% khả năng truy xuất nguồn gốc từ nguyên liệu đến sản phẩm, và giảm đáng kể khai thác gỗ bất hợp pháp.
Các doanh nghiệp giấy hiện đại đang chuyển sang khai thác có kiểm soát, kết hợp trồng lại rừng và triển khai các sáng kiến cộng đồng – mô hình mà PEFC khuyến khích mạnh mẽ.
Câu chuyện từ APRIL: Khi lợi nhuận và môi trường song hành
APRIL Group – tập đoàn giấy lớn của khu vực Đông Nam Á – là một ví dụ điển hình cho cách doanh nghiệp có thể tích hợp các giá trị bền vững vào chiến lược vận hành.
Tại Diễn đàn PEFC 2025, ông Aldo Joson, Giám đốc Phát triển Bền vững của APRIL, chia sẻ: “Chúng tôi không chỉ bảo tồn rừng, mà còn tạo ra hàng nghìn hecta rừng do cộng đồng quản lý, thúc đẩy sinh kế và nâng cao nhận thức từ cấp học đường”.
Các chương trình của APRIL bao gồm bảo tồn rừng, nông lâm kết hợp, giáo dục môi trường – tất cả được vận hành với cơ chế trách nhiệm tài chính rõ ràng. Đây là mô hình phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nơi mà nhiều cộng đồng vẫn sống phụ thuộc vào rừng.
Hành trình lâm nghiệp bền vững: Đã bắt đầu nhưng chưa thể dừng lại
Việt Nam đang trên đường hội nhập với các tiêu chuẩn môi trường quốc tế. Việc áp dụng chứng chỉ PEFC không chỉ giúp truy xuất nguồn gốc gỗ rõ ràng, mà còn là cam kết rõ ràng với thị trường toàn cầu về trách nhiệm môi trường.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi: Làm sao để mở rộng PEFC đến các hộ sản xuất nhỏ?
Chính sách nào sẽ tạo động lực tài chính để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chứng nhận quốc tế?
