Từ Vĩnh Long, qua cầu Mỹ Thuận một quãng, chúng tôi rẽ vào tỉnh lộ 30 hướng về Cao Lãnh. Xẻo Quýt thuộc hai xã Mỹ Long và Mỹ Hiệp, nằm cách quốc lộ 30 chừng 6km. Đường vào khu di tích này là một con đường nhựa nhỏ, cao ráo, khang trang. Cảnh vật hai bên đường thật đẹp và thanh bình. Giữa cánh đồng lúa chín vàng có những chiếc máy tuốt đang xình xịch phun rơm, nhả lúa và các cô thôn nữ đang thoăn thoắt làm việc. Gió đùa làn khói đốt đồng bay trắng trời, vương vấn trên ngàn cây. Những căn nhà mới mái đỏ au thấp thoáng trong những khu vườn nhãn nặng oằn trái. Vài đôi vịt trời thong thả xuôi theo dòng nước.
Trên đường thỉnh thoảng chúng tôi gặp vài đầm sen lớn, trùng trùng lớp lớp sen, hoa trổ màu hồng phấn mỏng manh, nhẹ nhàng với mùi thơm thoang thoảng, thanh khiết. Đồng Tháp đến nay vẫn là xứ sở của sen. Sen mọc trên đồng trũng mênh mông, bất tận. Sen trầm mặc ở ao chùa. Sen gần gũi, thân thương trong vườn nhà…
Đi qua những xóm làng xanh mướt, yên bình, Xẻo Quýt hiện ra với dáng vẻ hoang sơ của một vạt rừng tràm nguyên sinh ngập nước. Có tiếng nhiều loài chim ríu rít trong bóng cây rừng thâm u. Dây leo um tùm quấn quýt, đeo bám, đôi khi phủ trùm lên cây chủ. Hàng tràm cổ thụ vươn mình cao ngất nghểu, rì rào trong gió đồng phảng phất hương sen. Khu rừng này xưa kia là một vạt tràm rậm rạp, rộng chừng 20ha, nằm giữa đồng bưng mênh mông lau sậy, ô rô, cốc kèn, bòng bong…, chung quanh chằng chịt những kênh rạch hiểm trở, đất sình lầy thụt có nơi tới bụng, tới cổ người.
Trong thời chống Mỹ, dưới những tràm xanh là những công sự chiến đấu, hầm trú ẩn bí mật. Qua một cây cầu bằng gỗ nhỏ bắc ngang con rạch để vào trung tâm khu di tích, chúng tôi đi tham quan những công trình được phục chế lại nguyên mẫu thời chiến tranh như hầm tránh bom, hầm trú ẩn, công sự chiến đấu, hầm bí mật. Cảm giác được các thôn nữ mặc áo bà ba, cổ quấn khăn rằn chèo xuồng nhỏ đưa đi len lỏi trong những con rạch giữa rừng tràm thâm u, vắng vẻ thật thú vị. Xung quanh chỉ có tiếng gió xào xạc, tiếng chim líu lo, ríu rít cùng với hương tràm, hương sen thoang thoảng.
Xẻo Quýt ngày nay đã trở thành khu du lịch sinh thái với nhiều hạng mục phục vụ khách tham quan. Du khách sau khi đi tham quan có thể vào nhà hàng thưởng thức thú ẩm thực giữa khung cảnh thiên nhiên trữ tình. Hấp dẫn nhất ở đây là món gà nòi hầm sả. Gà nòi ngon, chất lượng phải là loại gà thường xuyên giao đấu. Do được nuôi nhốt, cho ăn lúa cội, trùng hổ, dế cơm và thường xuyên được thoa bóp nghệ, tuyệt đối không đổ mái nên thịt gà nòi rất săn chắc. Người ta chặt gà chặt ra từng miếng nhỏ đem xào chừng 10 phút cho thơm rồi cho vào nồi nước dừa tươi đun lửa thật lớn cho sôi lên ùng ục. Lúc gần chín, đầu bếp lại cho thêm một vốc đậu phộng sống và vài củ cải trắng, đu đủ mỏ vịt xắt vuông, vài muỗng sả bằm nhuyễn cùng với vài khúc sả cọng.
Lẩu gà nòi hầm sả có mùi thơm rất quyến rũ, nước xúp nóng ngọt lừ, thịt gà nòi săn chắc chấm với muối ớt vắt chanh rất tuyệt vời. Ngoài ra, các loại rau mùng tơi, cù nèo, cải xanh, tần ô tươi ngon cũng góp phần làm nên một bữa ăn không thể quên ở Xẻo Quýt.
Đặng Xuân Nhi
