“Nghệ thuật mua nghệ thuật” của tác giả Alan Bamberger (nhóm Artoholics Saigon thực hiện, người dịch: Khổng Loan) cung cấp bộ công cụ thiết yếu cho những người yêu cái đẹp có thể mua và thưởng thức tác phẩm nghệ thuật tốt với giá phù hợp.
Có một câu nói đùa là: “Để thưởng thức cái đẹp, bạn sẽ cần một tâm hồn đẹp.” Nhưng tâm hồn đẹp là thứ không dễ đạt tới. Và thế nào là đẹp? Có lẽ cũng phải cần nhiều tranh luận, trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, con người mới nhất trí được một số quy chuẩn về cái đẹp, tùy theo từng thời đại, từng sắc tộc, từng cộng đồng…
Trong lúc đó, sẽ có nhiều lúc những người yêu cái đẹp sẽ muốn mang về nhà mình những tác phẩm nghệ thuật họ nghĩ mình yêu thích. Nhưng họ bối rối về cách tiếp cận, cách nói chuyện, tìm hiểu về tác phẩm, rồi trả giá bao nhiêu thì hợp lý, làm thế nào để biết ai đang nói điều gì là đáng chú tâm? Giữa một rừng những thông tin về nghệ thuật với những tác phẩm của các bậc thầy phá vỡ kỷ lục thế giới về giá, những triển lãm liên tục của các nghệ sĩ cả định danh, cả mới bắt đầu sự nghiệp, hay những cách thực hành nghệ thuật mới lạ, những người quan tâm tới nghệ thuật, muốn mua tác phẩm nên hành xử thế nào trong hệ sinh thái như thế?
Không có gì bí ẩn dưới ánh mặt trời
Với lối tiếp cận coi tác phẩm nghệ thuật là một mặt hàng, không phải là thứ gì đó bí ẩn cao siêu, và có thể định giá hợp lý dựa trên cấu trúc giá đã được thế giới công nhận, tác giả Alan Bamberger, chuyên gia định giá nghệ thuật tại San Francisco, nhà cố vấn, tư vấn, cựu môi giới sách nghệ thuật và trang trí quý hiếm với lịch sử hoạt động từ năm 1998, đã trình bày một bộ công cụ rất dễ sử dụng cho người mua và thưởng thức tác phẩm nghệ thuật. Cuốn sách có tiêu đề “Nghệ thuật mua nghệ thuật – Đánh giá và mua tác phẩm như nhà sưu tập chuyên nghiệp” dẫn dắt người đọc đi từng bước chậm rãi qua hành trình xác định, chọn lựa, nghiên cứu, và mua tác phẩm. Cuốn sách này không ngay lập tức biến người đọc thành chuyên gia nghệ thuật, nhưng chắc chắn sẽ giúp chuyển hóa bạn trở thành người tiêu dùng có thông tin, bảo vệ bạn khỏi bị mua hớ và giúp bạn tìm được món hàng (tác phẩm nghệ thuật) phù hợp nhất với ngân sách của mình.
Việt Nam chưa có một thị trường nghệ thuật đúng nghĩa. Các bên tạo thành thị trường gồm nghệ sĩ, gallery, giám tuyển, nhà đấu giá, người mua… vẫn chưa có được cách thức vận hành chuyên nghiệp và rõ ràng như ở các thị trường phát triển. Người chơi nghệ thuật vẫn còn ít, người mua còn ít hơn, và dù đang mở rộng nhưng vẫn chỉ là một nhóm nhỏ. Trải nghiệm thị trường của tác giả Alan Bamberger đủ phong phú để kết thành những nguyên lý quan trọng, từ việc xác định một tác phẩm có thể tốt trong các tác phẩm của nghệ sĩ, một nghệ sĩ hay một gallery ta nên làm việc cùng vì lợi ích lâu dài (và cả người không tốt ta cần tránh xa), những thông tin mà ta nên lắng nghe và để vào tai (và cả những thông tin nghe rồi bỏ qua), cách mua từ nhà đấu giá, cách bảo quản và lưu trữ tác phẩm, cách xây dựng cho mình một bộ sưu tập mang đúng đặc tính con người mình, và cả cách để không mua nghệ thuật (ví dụ như tại sao không nên mua ngay lập tức tại buổi ra mắt loạt tác phẩm mới trong hơi men champagne và những thứ huyền ảo về mọi giác quan khác). Tác giả đưa ra nhiều kinh nghiệm giúp người mua tránh những cái bẫy, để có thể yên tâm thong thả đi trên hành trình yêu nghệ thuật của mình.
Tự tin vượt qua những phức tạp của thế giới nghệ thuật
Cuốn sách thế nên là một món “slow food” để bạn từ từ đọc, làm theo các hướng dẫn, và học những điều cơ bản về kinh doanh nghệ thuật. Cuốn sách có khả năng khiến bạn tự nhìn lại mình, rồi quyết định rằng có lẽ mình chưa biết gì nhiều về chính mình, về tình yêu của mình với nghệ thuật, về thứ mà mình nghĩ là đẹp và mong muốn sở hữu. Quả đúng vậy, tác giả luôn khẳng định rằng bạn không nên vội vã, chỉ chi tiền một khi bạn biết cách tiêu tiền thông thái – nghĩa là mua đúng cái mình yêu với mức giá hợp lý. Tác giả cũng đưa ra lời khuyên nếu bạn chưa biết rõ thì bạn nên gặp ai, làm việc với ai, vì sao biết họ tốt và phù hợp với mình hay không?
Tìm ra đường đi trong thế giới nghệ thuật, để tìm ra tác phẩm nghệ thuật phù hợp với bạn đôi khi cần sự tinh tế. Để đáp ứng nhu cầu đó, bạn sẽ tìm được nhiều lời khuyên, hướng dẫn, cảnh báo và gợi ý để đảm bảo là trải nghiệm mua nghệ thuật của bạn trên thị trường hiện nay là đáng giá. Vì thế, hãy chuẩn bị để trở thành người tiêu dùng có kiến thức, có thông tin và học Nghệ thuật mua nghệ thuật.
Đây là cuốn sách dành cho tất cả những ai trân trọng tác phẩm nghệ thuật nguyên bản và muốn sở hữu chúng để khiến cho cuộc sống của mình giàu có hơn về tinh thần.
Cuốn sách được thiết kế để hướng dẫn bạn tự tin vượt qua những sự phức tạp của thế giới nghệ thuật, bất kể gu thẩm mỹ của bạn là gì. Dù bạn đang muốn mua loại tác phẩm nghệ thuật nào, quá trình để bạn làm quen với đặc thù của nó, tìm hiểu về các nghệ sĩ đã tạo ra tác phẩm và học cách mua tác phẩm hiệu quả, đa phần đều rất giống nhau. Cuốn sách này sẽ hướng dẫn cho bạn từng bước nhỏ, dễ làm, dễ hiểu và logic.
Cuốn sách được ra mắt vào ngày 12/12/2022 tại TP.HCM, sau khi ra mắt tại TP.Đà Lạt. Nhóm thực hiện dự kiến sẽ tổ chức các buổi ra mắt tiếp theo ở Huế và Hà Nội nhằm tiếp cận được với những người yêu nghệ thuật và quan tâm tới sở hữu nghệ thuật.
Tác phẩm: Nghệ thuật mua nghệ thuật – NXB Mỹ thuật
Nguyên tác: The art of buying art
Tác giả: Alan Bamberger
Thực hiện: Nhóm Artoholics Saigon
Người dịch: Khổng Loan
