Theo các nhà phân tích kiến trúc, những toà nhà thân thiện với môi trường có khả năng biến hình và tái sử dụng sẽ định hình xu hướng kiến trúc thế giới năm 2021 và cả sau đó.
Đại dịch Covid-19 có thể buộc phải dừng lại nhiều chương trình và dự án đã lên lịch trên khắp thế giới, nhưng trong lãnh vực xây dụng, một số dự án mang tính “cách mạng” và “dự báo” vẫn tiếp tục được triển khai và được đón nhận như “đột phá mới của thế giới sáng tạo”. Trong số đó, 8 toà nhà “có thể chuyển đổi để dùng vào các mục đích khác nhau hay có thể tận dụng lại các thành phần cấu tạo dùng vật liệu nhẹ sau khi đã hết tuổi đời” được nhiều chuyên viên đánh giá là “sẽ tạo ra bước ngoặt về xu hướng kiến trúc trong tương lai”.
Mất nhiều năm “nuôi dưỡng ý tưởng” và thiết kế, thậm chí bị nghi ngờ về tính khả thi, không mấy ai tin là chúng lại lọt vào danh sách các dự án được “ưu tiên” tiếp tục triển khai khi thế giới đang khốn đốn vì đại dịch Covid-19 với những khó khăn về tài chính. 8 kiến trúc này cũng gửi đi thông điệp mạnh mẽ về “kiến trúc đương đại” trong một thế giới mà nền văn minh phải được trang bị thêm khả năng tự duy trì, có thể biến hình cho phù hợp với thực tế sử dụng và đặc biệt là có thể sử dụng lại.
Thư viện Far Rockaway Library ở New York, Mỹ
Thư viện công này nằm tại khu dân cư Far Rockaway ở khu dân cư Queens nổi tiếng của bang New York và sẽ thay thế cho thư viện cũ đã lỗi thời tại cùng vị trí (một phần thư viện cũ được giữ lại làm bảo tàng). Rộng 20.000 feet vuông, thư viện mới tăng gấp đôi không gian bên trong và sẽ lấy ánh sáng qua mái kính tam giác siêu bền ở ngay lối vào cũng như qua những tấm vách trong suốt. Thực hiện dự án là công ty kiến trúc Na Uy Snøhetta, cũng là cha đẻ của nhà hàng dưới nước nổi tiếng Under đầu tiên của châu Âu. Màu vàng của toà nhà phản ảnh màu của bầu trời quen thuộc của Long Island.
Trung tâm biểu diễn Taipei Performing Arts Center ở Đài Bắc, Đài Loan
8 năm sau khi khởi công, toà nhà Taipei Performing Arts Center đẹp đến từng chi tiết sẽ hoàn tất vào giữa năm 2021. Kinh phí khoảng 192 triệu USD, toà nhà có quả cầu giống như hành tinh nhô lên từ một phía sẽ trở thành điểm nhấn mới của thành phố Đài Bắc sau toà tháp hình cây tre. Nhưng không chỉ có ngoại thất là gây ấn tượng mạnh cho khách tham quan, mà bên trong cũng rất độc đáo, mặc dù công ty thiết kế OMA nhấn mạnh đến tính bảo thủ trong bản vẽ. Thật ra, Taipei Performing Arts Center có 3 nhà hát tách biệt, nhưng dễ dàng “gắn” vào trục trung tâm dể mở rộng hay thu hẹp sân khấu một cách dễ dàng giống robot biến hình.
Cụm dân cư Aquarela ở Quito, Ecuador
Hơn 10 năm xây dựng sau khi đoạt giải thưởng danh giá Pritzker Prize (thường gọi là Nobel Kiến trúc), kiến trúc sư Pháp Jean Nouvel tiếp tục gây bất ngờ cho các đồng nghiệp bằng dự án mới Aquarela, một phức hợp 650 căn hộ tại khu dân cư Cumbaya ở thủ đô Quito của nước Trung Mỹ Ecuador. Dù gồm nhiều toà nhà 9 tầng tách biệt, nhưng một loạt các ban công dài bao quanh tạo cảm giác liên khối và thoáng đãng nhìn từ xa giống như một ngọn đồi. Đặc biệt hơn là các vật liệu đá, gỗ và cây xanh đã giúp kết nối cụm dân cơ với thiên nhiên, núi đồi, đặc trưng của khu vực. Giai đoạn 1 đã hoàn thành vào đầu năm 2021 và giai đoạn 2 sẽ hoàn thành vào năm 2022.
Khách sạn Hotel Green Solution House (GSH) ở Rønne, Đan Mạch
Đắt nước Bắc Âu Đan Mạch sắp sửa khánh thành khách sạn đầu tiên thân thiện với khí hậu theo đúng triết ly kiến trúc mới: các toà nhà hiện đại nên kéo giảm carbon nhiều hơn là thài nó ra môi trường trong suốt thời gian tồn tại của nó. Là công trình mới thuộc cụm khách sạn Hotel GSH tại hòn đảo phía Đông Bornholm, toà nhà hầu như làm hoàn toàn bằng gỗ, kể cả những chế phẩm từ gỗ thải loại của kỹ nghệ xây dựng và sản xuất đồ nội thất. Các mảnh vụn từ các mỏ đá granit địa phương cũng được sử dụng để trang trí và cách nhiệt. Thiết kế công trình là hai công ty 3XN và GXN với điểm nhấn là khả năng dùng lại nhiều thành phần. Vì vậy, toà nhà có các khớp nối đặc biệt để có thể tháo rời dễ dàng kết cấu và tái sử dụng khi đã hết tuổi thọ.
Trung tâm âm nhạc House of Hungarian Music ở Budapest, Hungary
Do công ty Nhật Sou Fujimoto thiết kế, viện bảo tàng kết hợp phòng hoà nhạc và giáo dục này là một trong những thiết kế gấy ấn tượng nhất của dự án Liget Budapest Project. Dự án ra đời để đại tu và hiện đại hoá công viên lớn nhất thủ đô. Nằm gần hồ Városliget Lake tuyệt đẹp, mái nhà nhấp nhô của toà nhà điểm xuyết bằng những tán cây xanh đâm xuyên qua. Toà nhà sẽ là nơi biểu diễn âm nhạc truyền thống phong phú của đất nước, nhưng du khách cũng có thể tham quan hay tham gia những lọi hình khác tại những cơ sở nằm ở tầng trệt, nơi khách không thể phân biệt bên trong và bên ngoài vì sử dụng nhiều vật liệu trong suốt. Công viên còn có những kiến trúc thu hút khác như Viện bảo tàng Dân tộc học và Phòng trung bày Quốc gia mới (New National Gallery) rộng 50.000m2.
Cư xá sinh viên OurDomain Student Housing ở Amsterdam, Hà Lan
Không còn hợp thời nữa những cư xá sinh viên kiểu cũ tù tứng, mất vệ sinh mà đang nổi lên xu hướng thiết kế các khu cư xá sinh viên mới thân thiện với môi trường. Đại diện cho trào lưu này là cư xá sinh viên mới 90.000m2 gồm 1.500 đơn vị tại Amsterdam, Hà Lan; một kiến trúc đậm chất xanh mà các thế hệ sinh viên trước không dám mơ tới. Cư xá được chia làm 3 toà nhà riêng rẽ trang tri độc đáo và màu sắc nhìn giống như các container chồng lên nhau có thể biến hình dễ dang. Công ty thiết kế OZ Architect cho biết sẽ vận động chính quyền thành phố để mở thêm khu thương mại phục vụ sinh viên từ khu văn phòng cũ gần đó.
Câu lạc bộ âm nhạc nổi Floating Music Hub ở São Vincente, Cộng hoà Cape Verde
Trong thập niên qua, công ty kiến trúc và xây dựng đô thị NLÉ đã thử nghiệm nhiều phương cách sáng tạo để xây dựng nhanh và rẻ những công trình nổi trên mặt nước. Hệ thống Makoko Floating System của họ đã giúp các nhà xây dựng địa phương lắp ráp các module gỗ xử lý trước thành những khung nhà nổi chữ A là câu trả lời cho ý tưởng này. Hệ thống đã được sử dụng tại Nigeria và Bỉ để xây dựng các trường học nổi ở đây. Thành tựu mới nhất của Makoko Floating System là câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn gồm 3 đơn vị cực nhẹ tại đảo São Vincente thuộc Cộng hoà Cape Verde. Nằm trên Đại Tây Dương, đây là nơi biểu diễn âm nhạc, thu âm và quán bar. Khách có thể tự mình tập xây dựng các cấu trúc nổi dễ lắp ráp và tham quan các sự kiện văn hoá phi truyền thống.
Nhà hát Sunac Guangzhou Grand Theatre ở Quảng Châu, Trung Quốc
Do công ty Steven Chilton Architects trụ sở tại London thiết kế, nhà hát 2.000 ghế ngồi này nằm tại Quảng Châu phía Nam Trung Quốc lấy cảm hứng từ cấu trúc mềm mại của vải lụa, một “đặc sản” của thành phố. Nó còn là biểu tượng cho lịch sử “trung tâm thương mại” của Quảng Châu và được trang trí bằng những bản vẽ đẹp như hình xăm của Zhang Hongfei, hoạ sĩ nổi tiếng với những bức minh hoạ màu vàng óng dùng làm tấm ốp tường. Lắp ráp bằng hàng ngàn tấm nhôm, dù bề thế nhưng nhìn ngoại thất trông vẫn rất mượt mà với những đường cong và lối vào ngang mặt đất không có bậc thang. Bên trong là cung biểu diễn hình tròn được thiết kế để khán giả có thể xem từ mọi phia khi nhà hát hoàn thiện và khánh thành năm 2021.
- Xem thêm: Cuộc cách mạng nhà chọc trời bằng gỗ
