Hai chữ “nhiều chuyện”, ai cũng biết, là để chỉ những ai nói… nhiều chuyện quá, ngồi lê đôi mách, đâm bị thóc thọc bị gạo, là… vân vân và vân vân. Kẻ bị gọi là “nhiều chuyện”, hẳn nhiên không được ai ưa ai mến, tất nhiên rồi.
Nếu dư thời giờ mà thử đi tìm một “phân tích xã hội học”, thì căn nguyên của cái căn bệnh này là ở đâu, nếu không từ sinh hoạt của đời sống tiểu nông? Dường như nhận xét này có thể được nhiều người đồng ý. Nếu cần dẫn trưng bằng cớ, thôi thì có biết bao nhiêu chuyện vặt thường ngày, chẳng hạn: “Nhà ông X. không biết trúng mánh gì mà chưa đến tết đã mua sắm đồ đạc quá chừng”, hoặc “Bà Y. ở xóm dưới nghe đâu mới có được thằng rể Việt kiều nhiều tiền lắm”…
Giờ đây, sinh hoạt xã hội, nhất là ở những chốn đô thị, cái “thói nhiều chuyện” này có vẻ như giảm bớt khá nhiều. Mừng thay! Bớt được bao nhiêu là chuyện “ruồi bu” vớ vẩn, để dành sức lực cho… cuộc truy lùng cơm áo đã lắm mệt mỏi.
Nhưng nhìn tới, rồi cũng nên ngó lui. Trong nếp sinh hoạt ở chốn nông thôn, con người ta mới có thể nảy sinh tình lân lý, nghĩa láng giềng. Thì đấy, chỉ một ví dụ thôi: cái gia đình neo đơn kia vừa có người nằm xuống, đang bối rối chưa biết phải lo hậu sự ra làm sao, thì tộc họ đã mang trống chiêng đến để đám tang có đủ cái “lễ” cho việc đón tiếp bà con trong xóm làng tới viếng tang… Còn ở chốn thị thành, nhịp sống hối hả xô bồ giữa cái kỷ nguyên “toàn cầu hóa” với bao tiếng vật chất mời gọi đã khiến cho con người ta không còn thời gian để quan tâm đến hàng xóm của mình nữa. Cứ thế mà… trôi, thì dần dần, đời sống tinh thần sẽ khô cạn dần đi, chẳng phải sao?
Nói lằng nhằng như thế, sao mà có vẻ “ba phải” quá, sao giống như chẳng có “lập trường quan điểm” gì ráo trọi? Thì trên cái cõi này, mọi sự việc vốn là như vậy, có mặt này thì phải có mặt kia, chứ sao nữa! Chẳng qua, do con người ta cứ luôn muốn chuyện gì cũng phải đúng – sai, mà khiến xui nên bao việc phải cãi cọ, phải rắc rối “nhiều chuyện” mà thôi. Cũng có nghĩa là, nói “gút” lại, thì tại sao mỗi người không nhìn lại chính mình mỗi khi đưa ra ý tưởng này nọ, nhận định thế kia thế khác trong các cuộc tranh luận bàn tán? Bản thân mình đã có cái nhìn toàn diện chưa, đã thấu tình đạt lý chưa, hay lời nói và hành động chỉ là để bảo vệ cho chỉ riêng mình hoặc cái hệ thống mà mình đang ở trong đó?
“Nhiều chuyện”, tùy theo góc nhìn, có thể tốt hoặc không tốt, có phải không? Như thế, “hệ luận” tất yếu của quá trình luận lý sẽ đem đến lời đáp cho mọi câu hỏi, có phải là: Tâm lành – ý sáng, trong mục đích của mọi việc làm là, phải hướng về lợi lạc của đám đông? Nếu được như thế, có lẽ, cứ nên… nhiều chuyện. Như cái tinh thần trượng nghĩa của người xưa. Như cái tính “hay cãi” của những người chưa đánh mất truyền thống trên mảnh đất chưa mưa đà thấm này. Có phải như thế không?
