Kiến trúc nhà ở nông thôn ngày trước ở những vùng khí hậu nhiệt đới luôn nhấn mạnh vào không gian sinh hoạt ở hàng hiên hay thềm nhà, mà người Nam bộ hay dùng chữ “hàng ba”. Đó là một cấu trúc phần nền có mái che nhưng không tường bao. Trong rất nhiều những sinh hoạt thường ngày, cả gia đình quây quần dưới mái hiên có một diện tích không lớn mấy. Chính tinh thần ấy đã biến nơi này thành một không gian gợi nhiều tình cảm và kỉ niệm cho những ai đi xa khi nhớ lại mái nhà xưa. “Chiều chiều ra đứng hàng ba…” là câu ca dao có sức lay động lòng người mãnh liệt.
Hoài niệm ấy không chỉ riêng có ở người Việt. Chúng tôi cũng tìm thấy sự đồng cảm sâu sắc khi có dịp trò chuyện cùng kiến trúc sư Victor Ortiz về thiết kế mới của anh lấy cảm hứng từ không gian “hàng ba” của ngôi nhà nông thôn nhiệt đới. Ông cho biết, ở Brazil hình thái đó gọi là Taperá và đã được đặt tên cho một phong cách kiến trúc bản địa. Đó là kiểu những ngôi nhà cấu trúc đơn giản được xây bằng vật liệu địa phương, thường chỉ có một hay vài mảng tường bảo vệ. Trong phong cách kiến trúc Taperá, mái là phần quan trọng nhất để che chở cho toàn bộ sinh hoạt bên dưới.
Thiết kế ngôi nhà Taperá của Victor thể hiện trực quan tính đơn giản của một sáng tạo mang hơi thở đương đại. Các bức tường mở và phần khung bao giản dị, để cho ánh sáng và gió tự nhiên vào ra. Khối nhà được chia làm ba cấp. Cấp trên cùng là lối vào chính và không gian sinh hoạt chung gồm: phòng khách, bếp mở, phòng ăn và khu vệ sinh cho khách. Cấp giữa gồm ba phòng ngủ với các khung của sổ rộng từ sàn đến trần nhà mở ra giếng trời và không gian xung quanh. Cấp thấp nhất là hành lang chung với các khu nhà hát tại gia, khu ăn uống ngoài trời và một phòng khách được bọc vách kính.
Điểm độc đáo của ngôi nhà Taperá là kết cấu mái bằng kim loại nhẹ cong kết nối những không gian riêng lại cùng nhau, đồng thời mang cả thảm thực vật vào bên trong nhà để mọi người có được trải nghiệm về thiên nhiên thật gần gũi.
Thiết kế cố tình tạo những khe hở để mang ánh sáng tự nhiên vào nội thất, giảm thiểu nhu cầu chiếu sáng nhân tạo. Các hạng mục gỗ nội thất đều sử dụng gỗ địa phương, ngay cả những hệ khung bao kính.
Với ngôi nhà Taperá, toàn bộ thiết kế từ kiến trúc đến đồ nội thất đều được tạo ra và xếp đặt trong dòng lưu thông thật nhẹ nhàng, uyển chuyển, theo một ngôn ngữ thống nhất và đầy thi vị.
Và ở nơi đây, trong dáng vẻ hiện đại, thanh lịch ta vẫn thấy hiện ra thấp thoáng bóng dáng những “hàng ba” bình dị từ một không gian thương nhớ của quê nhà.
Tên công trình: Taperá Residence
Địa điểm: Paraty, Rio de Janeiro, Brazil
Diện tích: 700m2
Công ty thiết kế: Victor B. Ortiz / Architecture ( New York / Sao Paulo)
Kiến trúc sư trưởng: Victor B. Ortiz
Renderings credits: Victor B. Ortiz / Architecture
