Những năm gần đây, dòng sách kỹ năng dành cho lứa tuổi thiếu niên ngày càng được ưa chuộng bởi nhu cầu trang bị thêm kiến thức về sinh hoạt hằng ngày cho các em bắt đầu được các bậc phụ huynh coi trọng. Dòng sách này mỗi lúc một phong phú với nhiều đơn vị làm sách tham gia nhưng dẫn đầu về chất lượng vẫn là các tên tuổi lâu năm như NXB Trẻ, NXB Kim Đồng, NXB Giáo Dục.
Đa dạng nhất phải kể đến tủ sách Kỹ năng sống của NXB Giáo Dục dành cho học sinh phổ thông. Xuất phát từ thực tế cuộc sống, sách nêu lên những kiến thức thông thường về việc giữ an toàn trong giao thông, trong sử dụng điện và khí đốt, ăn uống, thể dục thể thao, lao động, phòng cháy chữa cháy, phòng chống bão lụt, chống động đất… với mục đích nâng cao ý thức về an toàn và năng lực tự bảo vệ, tự cứu mình cho các em học sinh. Ngoài ra sách còn trang bị cho các em những kiến thức về vũ trụ, những kiến thức để tránh xa những cám dỗ nguy hiểm, làm thế nào để sống hòa hợp với môi trường và những kỹ năng khác như kỹ năng nâng cao hiệu quả học tập, kỹ năng nêu vấn đề, kỹ năng trình bày trực quan… để các em có thể ngày càng tự hoàn thiện mình hơn. Mới đây nhất, NXB Giáo Dục đã phát hành được 12 tác phẩm trong bộ sách Cho các bạn trẻ của thế kỷ XXI. Đây là bộ sách nổi tiếng có hơn một trăm cuốn của Pháp. Mỗi cuốn mang một chủ đề khác nhau do các chuyên gia uy tín của Pháp thuật lại dựa trên những cuộc trò chuyện có thật với con cái mình. Qua đó, họ đã trình bày những vấn đề thiết thực mà lứa tuổi thiếu niên đặt ra với mong muốn được ông bà, bố mẹ trả lời một cách rõ ràng, sinh động về những kỹ năng sống, những giá trị sống, những bài học làm người như: nhân đạo, văn hóa, đạo lý, cái chết, hay những chủ đề mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học phổ thông như vật lý thiên văn, toán học, các khoa học danh tiếng… và cả những chủ đề đang là mối quan tâm chung của toàn thế giới như biến đổi khí hậu, bình đẳng giới… Ngoài ra, những “chuyện người lớn” như tình yêu, ly hôn là chủ đề mà các phụ huynh Việt Nam thường cảm thấy khó trao đổi thẳng thắn với con cũng được các tác giả bộ sách đề cập bằng lối trò chuyện gần gũi, hóm hỉnh, cởi mở và không kém phần sâu sắc, lắng đọng.
Đầu năm nay, NXB Kim Đồng vừa cho ra mắt bộ sách dịch Tôi tin tôi có thể làm được gồm năm cuốn: Học cách học tập, Học cách làm việc, Học cách ứng xử, Học cách làm người, Những điều thầy cô và cha mẹ cần biết ở thế kỷ XXI. Bộ sách này được UNESCO công nhận là tài liệu cần cho các học sinh thế kỷ XXI. Sách chủ yếu hướng đến các em học sinh nhưng cũng là tài liệu bổ ích với các bậc phụ huynh và thầy cô. Nếu hầu hết những đầu sách kỹ năng hiện nay được biên dịch, mua bản quyền từ nước ngoài, thì bộ Vườn ươm kỹ năng gồm ba cuốn của NXB Trẻ lại là những chuyện ngụ ngôn hiện đại do nhiều tác giả Việt Nam viết ra nhằm giúp bạn đọc lứa tuổi 11-15 biết cách ứng phó với những chuyện rắc rối, có thêm nhiều kỹ năng sống cần thiết để vượt qua các bất trắc do chính mình gây ra hoặc do nghịch cảnh. Điều này thật sự quan trọng đối với lứa tuổi thiếu niên để các em sống lạc quan và vững vàng qua mọi biến cố thay vì rơi vô tình trạng bế tắc, trầm cảm như khá nhiều thiếu niên ở các thành phố lớn mắc phải.
Với thực tế cuộc sống hiện nay, việc phát triển một dòng sách kỹ năng đa dạng và chất lượng là vô cùng cần thiết. Qua những bài học giáo dục nhẹ nhàng, các em sẽ tự tạo thêm cho mình nền tảng để giao lưu, tìm tòi nghiên cứu và thực hành về kỹ năng sống.
- Cẩm Tú
