Điểm thuận lợi giúp hoạt động thoái vốn diễn ra suôn sẻ là sự khởi sắc của thị trường chứng khoán trong hai năm trở lại đây.
Vietcombank tích cực thoái vốn
Vietcombank vừa thông báo sẽ tổ chức đấu giá 45,6 triệu cổ phiếu EIB của Eximbank mà Vietcombank đang sở hữu, với giá khởi điểm là 14.497 đồng/cổ phiếu, nhỉnh hơn so với thị giá của cổ phiếu EIB hiện nay. Phiên đấu giá dự kiến sẽ tổ chức vào ngày 22-10 tới. Nếu bán thành công, ước tính Vietcombank thu về tối thiểu 661 tỉ đồng. Song song với việc bán cổ phần, Vietcombank cũng đã rút người khỏi Ban kiểm soát của Eximbank. Ngoài ra, Vietcombank cũng đã thông báo đấu giá công khai 53,4 triệu cổ phiếu MBB của Ngân hàng Quân đội (MB) vào ngày 15-10 tới, giá khởi điểm 19.641 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khá nhiều so với thị giá hiện tại của cổ phiếu MBB. Tính theo giá thị trường, giá trị của số cổ phiếu MBB mà Vietcombank dự kiến bán là gần 1.260 tỉ đồng. Với kế hoạch bán cổ phiếu trên, Vietcombank sẽ giảm lượng sở hữu tại MB và Eximbank xuống dưới 5% vốn theo quy định, từ mức tương ứng 6,97% và 8,19% hiện tại. Đây cũng là hai ngân hàng cuối cùng mà Vietcombank sở hữu lượng cổ phiếu vượt quy định. Nếu thoái vốn toàn bộ khỏi MB và Eximbank, ước tính Vietcombank có thể ghi nhận hơn 3.000 tỉ đồng lợi nhuận.
Trước đó, Vietcombank cũng đã bán toàn bộ 6,67 triệu cổ phần, tương đương 1,36% vốn điều lệ tại OCB, giúp ghi nhận khoảng 198 tỉ đồng vào lợi nhuận quý II-2018. Ngoài ra, Vietcombank cũng đã thoái hết vốn tại SaigonBank và Công ty Tài chính cổ phần Xi măng (CFC).
Các Ngân hàng TMCP gốc quốc doanh khác là Agribank, BIDV và Vietinbank thời gian qua cũng đã tích cực thoái vốn, giảm sở hữu chéo. Tháng 9-2017, BIDV đã ký thỏa thuận chuyển nhượng toàn bộ 50% vốn sở hữu tại Liên doanh Quản lý Đầu tư BIDV – Vietnam Partners cho Công ty cổ phần đầu tư Xuân Cầu. Trước đó, trong quý II-2016, Vietinbank cũng đã thoái bớt vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (SaigonBank – SGB), từ 10,39% xuống còn 4,91% thông qua hình thức bán đấu giá công khai. Agribank cũng đã bán vốn tại Tổng công ty Vàng Agribank Việt Nam – CTCP (AJC) thông qua đấu giá hơn 12,6 triệu cổ phần AJC với giá khởi điểm 13.900 đồng/cổ phần vào cuối năm 2017. Đồng thời Agribank cũng thoái vốn tại Công ty cổ phần Du lịch Thương mại Nông nghiệp Việt Nam và bán Công ty Cho thuê tài chính I Agribank (ALCI) do Agribank sở hữu 100% vốn điều lệ.
Giảm sở hữu chéo trước giờ “G”
Tính đến cuối năm 2017, số cặp sở hữu chéo đã giảm từ bảy cặp trong năm 2015 xuống còn hai cặp, sở hữu ngân hàng với doanh nghiệp giảm từ 56 cặp xuống còn hai cặp, số tổ chức tín dụng sở hữu hơn 15% chỉ còn 3-4 trường hợp so với 19 trường hợp vào năm 2012. Về mặt pháp lý, theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN ban hành ngày 20-11-2014, các ngân hàng thương mại (NHTM) chỉ được mua, nắm giữ cổ phiếu của một tổ chức tín dụng khác dưới 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của tổ chức tín dụng đó. Tuy nhiên, hiện Ngân hàng Nhà nước đã đề xuất sửa Thông tư 06/2015/TT-NHNN nhằm nới thời hạn chuyển tiếp với trường hợp tổ chức tín dụng sở hữu cổ phần vượt giới hạn đến ngày 30-6-2019. Như vậy, chỉ còn khoảng chín tháng nữa là đến thời hạn các ngân hàng phải giảm tỷ lệ sở hữu chéo tại các tổ chức tín dụng (TCTD) khác. Đây được coi là nguyên nhân chính buộc các ngân hàng phải chủ động và rốt ráo hơn trong việc thoái vốn.
- Xem thêm: Tấn công sở hữu chéo
Một điểm thuận lợi giúp hoạt động thoái vốn diễn ra suôn sẻ là sự khởi sắc của thị trường chứng khoán trong hai năm trở lại đây. Giá cổ phiếu tăng, dòng tiền chảy vào thị trường tốt giúp việc tìm kiếm người mua trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, quan sát kỹ thì việc thoái vốn thuận lợi chủ yếu diễn ra ở những ngân hàng lớn, có năng lực tài chính, còn đối với các ngân hàng nhỏ, năng lực tài chính yếu, không dễ dàng để thoái được vốn. Giải pháp cho nhóm ngân hàng nhỏ này là tìm đối tác để tiến hành sáp nhập. Đây là con đường ngắn và phù hợp để các ngân hàng nhỏ vừa nâng cao được năng lực, vừa xóa được tình trạng sở hữu chéo. Đơn cử trường hợp Maritime Bank đã sáp nhập cả MDBank và Công ty Tài chính cổ phần Dệt may, hai đơn vị mà Maritime Bank đang sở hữu tương ứng 10% và 11% cổ phần hay SouthernBank sáp nhập vào Sacombank; MHB sáp nhập vào BIDV để hợp thức hóa sở hữu của cổ đông lớn…
