Tui có bà bạn hơn bốn mươi, Tết đến là thế nào cũng rủ nhau lên tiệm thuốc, mỗi người xách về vài hộp collagen peptide, nhìn hồng hào như mấy trái đào chưng bàn thờ. Bà đó nói: “Phải lo cho da, cho khớp chứ. Để nó trôi xuống dốc là không ngưng được đâu.” Tui không cãi, chỉ cười. Nhiều chuyện, đúng sai chẳng phân rạch ròi, chỉ còn lòng tin và… hóa đơn thanh toán.
Mà thiệt, collagen nghe oách lắm. Nào là kết dính, nâng đỡ, giữ cho da căng, cho khớp êm, cho tóc óng ả. Nghe như thần dược, nhưng cuối cùng nó cũng chỉ là protein. Mà protein thì vào bụng, bị thủy phân, thành acid amin như trăm ngàn thứ khác. Glycine, proline gì đó cũng như đậu, như thịt, không hơn không kém. Cơ thể nó tự chọn, ráp lại thành cái gì là chuyện của nó, chẳng ai ép được. Tưởng uống collagen là có collagen mới mọc ra trên mặt thì hóa ra ta đang thần thánh hóa một miếng gân bò.
Hãng sản xuất khôn ngoan lắm. Cắt nhỏ collagen thành peptide cho dễ hấp thu, rồi trộn thêm đủ thứ: vitamin C, hyaluronic acid, biotin, coenzyme Q10… Rồi gọi chung là “collagen peptide”. Đẹp da hay do phụ gia? Không ai biết chắc. Nhưng người tiêu dùng thì cứ thấy da bớt khô, khớp bớt kêu là tin. Đâu ai rảnh mà đòi truy xuất vai trò từng thành phần, cũng đâu cần thử nghiệm mù đôi như giới khoa học. Chỉ cần thấy có tác dụng là lòng tin có chỗ đậu.
Harvard và Cleveland Clinic cũng đã lên tiếng. Họ bảo, có thấy da có vẻ mịn hơn, khớp đỡ đau hơn, nhưng không biết do peptide hay do các chất trộn kèm. Và kết luận thì dè dặt. Vì các nghiên cứu phần nhiều là tài trợ từ ngành công nghiệp. Còn FDA thì cũng thôi, xếp collagen peptide vào nhóm thực phẩm chức năng, tức là miễn chứng minh hiệu quả. Miễn đừng gây hại là được.
Tui hay nghĩ, nếu collagen là thần dược thì mấy bà ở quê tui đã trẻ ra hết rồi. Mỗi ngày hầm nồi xương, nồi giò heo, ăn bì lợn dai đến trẹo quai hàm, sao vẫn nhăn, vẫn đau khớp? Nhưng mấy bà đó lại sống lâu, ít stress, da nhăn mà rạng rỡ, chân tay vẫn nhanh nhẹn. Có khi, thứ giữ người ta tươi không nằm ở peptide mà ở lòng dạ thanh thản.
Đông y nói da là phần biểu hiện của huyết và thận. Huyết hư thì da khô, thận yếu thì tóc rụng. Dưỡng nhan phải dưỡng từ trong gốc. Ăn da heo, đậu đỏ, hạt sen, rau mồng tơi còn hay hơn là uống bột đắt tiền. Nhưng cái gì dân gian, không đóng hộp, không có model xinh xắn đại diện thì ít được tin.
Tui thấy thương cho collagen. Nó bị gán hết trách nhiệm đời người. Nếp nhăn là do collagen thiếu. Đầu gối đau là do collagen sụt. Tóc rụng, móng giòn, da xám xịt… cũng là tại collagen. Mà không ai nhắc đến đêm ngủ muộn, nước uống ít, ngày ăn toàn đồ chiên, cả năm không đi bộ nổi hai vòng công viên.
Nhiều người uống collagen không phải vì tin tuyệt đối, mà vì muốn có cảm giác mình đang chăm sóc bản thân. Một ly peptide buổi sáng như nghi thức an ủi: “Mình vẫn còn cố gắng cho chính mình.” Vậy là đủ lý do rồi. Nhưng đừng vì vậy mà nghĩ collagen là chiếc vé khứ hồi về tuổi thanh xuân.
Nếu muốn đẹp bền, cứ làm như bà ngoại tui: sáng uống nước đậu đen, trưa ăn canh bí xanh, chiều dạo vài vòng quanh sân, tối ngủ trước mười giờ. Da không căng bóng như app chỉnh ảnh, nhưng lòng nhẹ tênh, soi gương không thấy tiếc.
Tuổi già là thứ không giấu được. Nhưng nếu đi tới đó bằng sự hiểu biết và thanh thản, thì nếp nhăn cũng có thể trở thành một dạng hoa văn. Mà hoa văn thì đâu cần phải làm mờ?
Một thau da heo hầm đậu đen, vài miếng củ cải xanh, nhai chậm, nhai kỹ, có khi còn nuôi dưỡng lòng kiên nhẫn và biết ơn cơ thể. Collagen không nằm trong gói bột hồng hồng, mà nằm trong những lựa chọn rất nhỏ mỗi ngày.
Mãi mãi tuổi thanh xuân không có thật. Nhưng nếu peptide giúp bạn vui hơn một chút, thấy mình chăm chút hơn một chút, thì cũng không phải là điều tệ. Chỉ cần nhớ:
Đừng vì một lời hứa trôi nổi mà gửi gắm cả lớp da, cặp khớp, mái tóc và lòng tin của mình.
Thấy da nhăn, xin đừng đổ hết cho collagen. Có khi, thứ mình cần không phải là thêm một gói bột, mà là bớt một điều muộn phiền.
