Liên hoan phim Toronto lần thứ 39: The Imitation Game tỏa sáng

Vào ngày 14-9 vừa qua, Liên hoan phim quốc tế Toronto đã khép màn kết thúc với phần thưởng cao nhất thuộc về tác phẩm The Imitation Game. Hoàn toàn khác với ba liên quan phim lớn nhất châu Âu là Berlin, Cannes và Venice, thì Liên hoan phim Toronto không phải dựa trên phán quyết của ban giám khảo, mà dựa vào số lượng thời gian bộ phim được trình chiếu, trong đó giải thưởng cao nhất Khán giả bình chọn (People’s Choice Award) sẽ do khán giả bỏ phiếu và bộ phim nào được bỏ phiếu nhiều nhất sẽ giành chiến thắng. Phương thức bình chọn gần giống với giải Oscar, chính vì vậy, Liên hoan phim Toronto cũng là một trong những địa điểm quan trọng mà các bộ phim hướng đến Oscar đều không thể nào bỏ lỡ.

The Imitation Game là câu chuyện lịch sử về người cha đẻ của khoa học máy tính Alan Turing, là nhà toán học, logic học và mật mã học nổi tiếng người Anh, là người có công trong việc giải mã Enigma của phát xít Đức giúp quân đồng minh trong Thế chiến II. Ngay sau khi bộ phim được ra mắt tại Liên hoan phim Toronto, giới truyền thông đã nhanh chóng suy đoán về viễn cảnh sáng chói của phim này hướng đến Oscar vào năm sau, bao gồm cả Benedict Cumberbatch và Keira Knightley rất có triển vọng được nhận đề cử Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất. The Imitation Game cũng là một loại hình mà các vị giám khảo khó tính của Oscar ưa thích: Bối cảnh lịch sử, câu chuyện về nhân vật không những danh tiếng mà là một nhân vật rất có tính truyền kỳ.

Không chỉ riêng The Imitation Game, mà các bộ phim giành các thứ hạng khác như Learning to Drive, hay St. Vincent cũng là những ứng cử viên hướng đến Oscar 2015.  Liên hoan phim Toronto chính thức ra đời từ năm 1976 cho đến, có gần 6.000 bộ phim được ra mắt khán giả, trong đó có gần 300 bộ phim vinh hạnh nhận đề cử hoặc đoạt giải Oscar. Và rồi dần thành một thông lệ dành cho những bộ phim nào nhắm đến Oscar, thì việc tỏa sáng ở Toronto là một điều không thể thiếu. Trong 38 năm qua, những bộ phim giành được giải tại Toronto thì trong đó có 11 tác phẩm được nhận đề cử Phim xuất sắc nhất, trong số đó có tám phim đoạt giải.

Sự thay đổi của Oscar vực dậy Toronto

Dù đã đi được bước đường 39 năm, nhưng Liên hoan phim Toronto thật sự gây được chú ý chỉ là câu chuyện của 10 năm trước. Năm 2004, lễ trao giải Oscar được quyết định dời lại từ thời gian trao giải vào cuối tháng 3 lên thành cuối tháng 2. Điều này vừa làm thu gọn lại mùa giải thưởng điện ảnh, đồng thời cũng tạo nên không gian tuyên truyền cho những bộ phim bom tấn hè, và bên cạnh đó, sự thay đổi thời gian trên đã làm phá vỡ hoàn toàn sự cân bằng vốn có của ba liên hoan phim lớn châu Âu, đem đến một tương lai sáng chói cho Liên hoan phim Toronto.

Liên hoan phim Berlin được diễn ra sớm nhất, gần như cùng một khoảng thời gian với Oscar, cho nên đây là điều bất lợi đối với những bộ phim hướng đến Oscar. Vì vậy từ năm 2004 trở đi, rất hiếm bộ phim nào vang danh tại Berlin cuối cùng có thể chiến thắng tại Oscar. Dĩ nhiên, đây không phải điều tuyệt đối, nhưng trễ một chút vẫn tốt hơn. Cannes thường diễn ra vào tháng 5 cũng được xem là vẫn còn sớm, trong khi đó Venice được diễn ra vào khoảng thời gian này, được nhiều người đánh giá là một trong những liên hoan phim lớn nhất của mùa thu, Venice vẫn được một số bộ phim hướng đến Oscar chọn lựa là nơi ra mắt đầu tiên, tuy nhiên do một số nguyên nhân bao gồm thể chế của liên hoan phim cùng với địa điểm tổ chức, dần dần Venice đã bị Toronto vượt mặt.

Liên hoan phim Toronto không những có được khoảng thời gian thích hợp, mà hơn nữa không khí ở đây khiến những nhà làm phim luôn cảm thấy rất thoải mái. Nó không có hạng mục giám khảo bình chọn, chỉ có hạng mục trình chiếu và khán giả bình chọn, đó là một điều khiến những nhà làm phim rất yêu thích đến Liên hoan phim Toronto. Ngoài ra, còn một điều quan trọng nữa đó là về mặt ngôn ngữ. Toronto và Oscar đều nằm ở Bắc Mỹ, mà hướng đến Oscar đa phần cũng toàn là những bộ phim nói tiếng Anh, cho nên Liên hoan phim Toronto chiếm một ưu thế tuyệt vời về địa lý. Hơn thế nữa, so với ba liên hoan phim châu Âu, thì đối với các nhà làm phim và giới truyền thông của Mỹ, thì chi phí đến Toronto rẻ hơn rất nhiều, vì vậy vấn đề vốn liếng cũng là một trong những nguyên nhân khiến Toronto được yêu thích hơn.

Đường đến Oscar của phim nước ngoài

Ngoài những yếu tố khách quan thì Liên hoan phim Toronto còn là điểm đến lý tưởng của những bộ phim nói tiếng nước ngoài, bởi khẩu vị của khán giả nơi đây khá tương đồng với Mỹ, cho nên những bộ phim nói tiếng nước ngoài một khi được đánh giá tốt tại Toronto thì con đường tiến đến Oscar sẽ vô cùng vững vàng. Năm xưa, khi hãng Miramax muốn đem các tác phẩm nước ngoài kinh điển nhưThe Piano hay The Crying Game vào thị trường Mỹ, đều trước tiên cho trình chiếu tại Toronto để thử xem phản ứng của khán giả, sau đó mới đưa ra những chiến lược marketing thích hợp cho những bộ phim này tại Mỹ. Đến nay khi những người chủ của Miramax thành lập nên The Weinstein Company thì họ vẫn đi theo con đường này.

Năm 1998, khi Miramax đem bộ phim Ý Life is Beautiful trình chiếu ở Bắc Mỹ lần đầu tiên ở Toronto, sự nhiệt tình của khán giả khiến cho anh em nhà Weinstein biết được họ sẽ có cơ hội chiến thắng tại Oscar là rất lớn. Quả thực, Life is Beautiful không chỉ đoạt giải Phim nước ngoài xuất sắc nhất, mà còn giành luôn giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Và điều này cũng đã lặp lại cho bộ phim The Artist vào năm 2011.

Thanh Vân