Ngành xi măng – một trong những lĩnh vực phát thải CO₂ lớn nhất của công nghiệp – đang đứng trước áp lực chuyển đổi mạnh mẽ. Sau 20 năm phát triển tại miền Trung, Xi măng Sông Gianh đặt mục tiêu giảm 23% phát thải carbon vào năm 2030. Câu hỏi đặt ra là: liệu các doanh nghiệp vật liệu xây dựng Việt Nam đã sẵn sàng cho cuộc chuyển dịch xanh này?
Áp lực chuyển đổi của ngành xi măng
Trong nhiều thập kỷ, xi măng được xem là “xương sống” của phát triển hạ tầng. Nhưng chính ngành này cũng nằm trong nhóm phát thải carbon cao nhất của công nghiệp toàn cầu.
Khi Việt Nam cam kết mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, các doanh nghiệp vật liệu xây dựng bắt đầu phải thay đổi mô hình sản xuất. Trong bối cảnh đó, Xi măng Sông Gianh – thành viên Tập đoàn SCG – đang đặt ra mục tiêu giảm 23% lượng phát thải CO₂ tại khu vực miền Trung vào năm 2030.
Theo doanh nghiệp, đến năm 2025 lượng phát thải carbon trong hoạt động xi măng của SCG tại miền Trung đã giảm khoảng 9% so với mức cơ sở năm 2020. Con số này phản ánh bước chuyển ban đầu của ngành vật liệu xây dựng trong quá trình thích nghi với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.
Công nghệ và vật liệu ít carbon
Một trong những hướng đi quan trọng của ngành xi măng hiện nay là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tối ưu nguyên liệu sản xuất.
Tại nhà máy Sông Gianh, mỗi năm khoảng 140.000 – 200.000 tấn chất thải được đồng xử lý làm nhiên liệu và nguyên liệu thay thế trong sản xuất clinker. Phương pháp này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn góp phần xử lý chất thải công nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Song song với đó, doanh nghiệp phát triển các dòng xi măng phát thải thấp, trong đó có sản phẩm SCG Low Carbon ứng dụng công nghệ nano, hướng tới các tiêu chuẩn công trình xanh.
Xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển chung của ngành vật liệu xây dựng toàn cầu – nơi các nhà sản xuất ngày càng tập trung vào vật liệu ít carbon nhằm đáp ứng yêu cầu ESG và tiêu chuẩn xây dựng bền vững.
Tự động hóa và tối ưu logistics
Bên cạnh câu chuyện giảm phát thải trong sản xuất, chuỗi cung ứng cũng đang trở thành yếu tố quan trọng trong chiến lược chuyển đổi của ngành xi măng.
Theo kế hoạch, trong năm 2026 SCG sẽ đầu tư khoảng 3,5 triệu USD để triển khai hệ thống Auto Truck tại nhà máy Xi măng Sông Gianh. Hệ thống này giúp tự động hóa hoạt động bốc xếp và vận chuyển tại cảng, qua đó nâng cao hiệu quả logistics và giảm chi phí vận hành.
Ông Supakit Phucharoensilp, Tổng giám đốc điều hành nhà máy xi măng SCG tại Việt Nam, cho biết:
“Sau hai thập kỷ phát triển tại miền Trung, Xi măng Sông Gianh bước vào giai đoạn mới với trọng tâm là nâng cao hiệu quả vận hành, giảm phát thải và ứng dụng đổi mới công nghệ trong toàn bộ chuỗi sản xuất và logistics.”
Theo ông, việc kết hợp tự động hóa với công nghệ sản xuất phát thải thấp sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn chuyển đổi xanh.
Hai thập kỷ gắn với hạ tầng miền Trung
Được thành lập năm 2006, Xi măng Sông Gianh hiện chiếm hơn 25% thị phần tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên.
Trong 20 năm qua, sản phẩm của doanh nghiệp đã tham gia nhiều dự án giao thông trọng điểm như cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45, Nghi Sơn – Diễn Châu và Cam Lộ – La Sơn – những tuyến đường được xem là “xương sống” kết nối khu vực miền Trung.
Song song với hoạt động sản xuất, doanh nghiệp cũng triển khai nhiều chương trình trách nhiệm xã hội. Tổng giá trị đóng góp cho các hoạt động cộng đồng và giáo dục đến nay đạt hơn 6,5 tỷ đồng, bao gồm việc hỗ trợ 2.437 tấn xi măng cho các công trình dân sinh.
Cuộc đua xanh của ngành vật liệu
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của ngành xi măng vẫn nằm ở quá trình sản xuất clinker – công đoạn phát thải CO₂ cao và khó thay thế trong ngắn hạn.
Điều này khiến chuyển đổi xanh của ngành xi măng không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn liên quan đến chính sách năng lượng, chi phí sản xuất và nhu cầu hạ tầng.
Trong bối cảnh đó, những nỗ lực giảm phát thải, phát triển vật liệu xây dựng ít carbon và tự động hóa vận hành có thể sẽ trở thành tiêu chuẩn mới của ngành.
Hai mươi năm trước, xi măng Sông Gianh ra đời trong giai đoạn bùng nổ hạ tầng tại miền Trung. Hai mươi năm sau, câu chuyện của ngành xi măng không chỉ còn là sản lượng – mà là cách các doanh nghiệp thích nghi với một kỷ nguyên phát triển bền vững.
Và trong cuộc chuyển dịch đó, câu hỏi quan trọng không chỉ là ai sản xuất nhiều hơn – mà là ai có thể sản xuất “xanh” hơn.